Radio Lyra

www.radiolyra.com  Prirja gjenetike për ADHD dhe depresion lidhej me vështirësi të ndryshme sipas moshës Një studim në Molecular Psychiatry analizoi të dhënat gjatësore të kohortës britanike ALSPAC. Në kampionin e plotësuar statistikisht u përfshinë 8.591 pjesëmarrës, të ndjekur nga fëmijëria deri në moshën 24–25 vjeç. Studiuesit llogaritën rezultate poligjenike për ADHD-në, autizmin, skizofreninë, çrregullimin bipolar, depresionin dhe ankthin, pastaj i krahasuan me marrëdhëniet me bashkëmoshatarët, arsimin, punësimin dhe vetëvrasshmërinë. Provat e verifikuara Rezultati poligjenik për ADHD lidhej me probleme ndërmjet bashkëmoshatarëve dhe rezultate më të dobëta arsimore ose profesionale në të tria fazat e jetës. Rezultati për depresion lidhej me probleme shoqërore në fëmijëri dhe rini, ndërsa lidhjet me arsimin, punësimin dhe vetëvrasshmërinë u shfaqën më qartë nga adoleshenca. Rezultati për autizëm lidhej me probleme ndërmjet bashkëmoshatarëve dhe vetëvrasshmëri në fëmijëri, por e...

 www.radiolyra.com  01.tetor.2026 Një ditë terapi njohëse-sjellore uli simptomat e depresionit—por prova është ende paraprake Një provë e randomizuar në Kinë përfshiu 60 pacientë me çrregullim depresiv madhor. Ata morën pjesë ose në një seminar njëditor të terapisë njohëse-sjellore, nga ora 09:30 deri në 16:30, ose në një grup pritjeje. Të gjithë vazhdonin trajtimin e qëndrueshëm me barna. Provat e verifikuara Në analizën përfundimtare hynë 56 pjesëmarrës: 30 në terapi dhe 26 në grupin e kontrollit. Krahasuar me kontrollin, grupi i terapisë raportoi: më pak simptoma depresive menjëherë pas seminarit; epërsi të ruajtur në matjen pas katër javësh; ulje të ankthit, më të dukshme pas katër javësh; rritje të menjëhershme të vetëvlerësimit, por jo epërsi të qëndrueshme pas katër javësh. Në shkallën PHQ-9, dallimi mes grupeve ishte 4,66 pikë menjëherë pas ndërhyrjes dhe 10,19 pikë pas katër javësh. Studimi u botua në Cognitive Therapy and Research.  Springer Nature Link +2 Çfarë...

 

 

 www.radiolyra.com  30.shtator.2026 Ngjarjet politike nuk e ndryshojnë një brez në mënyrë të njëtrajtshme Një studim në revistën sociologjike Social Forces analizoi qëndrimet e amerikanëve të bardhë johispanikë ndaj organeve të rendit, duke përdorur anketa kombëtare nga vitet 2016–2024. Ngjarja qendrore ishte vrasja e George Floyd dhe vala e protestave Black Lives Matter më 2020. Provat e verifikuara Pas vitit 2020, dallimet ndërmjet brezave u zgjeruan. Por ndryshimi nuk përfshiu të gjithë të rinjtë: qëndrimet e demokratëve dhe të pavarurve të rinj ndaj policisë u bënë dukshëm më negative; ndryshimi ishte shumë më i dobët te të moshuarit; ai nuk u shfaq në të njëjtën mënyrë te republikanët e rinj; te të rinjtë ndryshimi vazhdoi më gjatë, ndërsa te grupmoshat më të vjetra u zbeh. Studimi e quan këtë proces “formim të diferencuar të brezit”: një ngjarje mund të lërë gjurmë afatgjata, por vetëm te pjesët e brezit për të cilat ngjarja përputhet me identitetin politik. � academic.o...

 www.radiolyra.com  30.shtator.2026 Mirëqenia e mësuesit lidhet me motivimin dhe rezultatet e nxënësve—por shkakësia mbetet e paprovuar Një rishikim sistematik dhe meta-analizë në Educational Psychology Review përmblodhi gati pesë dekada kërkimesh: 186 artikuj, mbi 800 efekte statistikore dhe më shumë se 350.000 pjesëmarrës. Provat e verifikuara Mirëqenia e mësuesve—përfshirë vetëbesimin profesional, kënaqësinë nga puna, motivimin dhe funksionimin psikologjik—kishte lidhje pozitive, por modeste, me motivimin dhe arritjet e nxënësve: r = 0,18. Stresi, rraskapitja profesionale dhe emocionet negative të mësuesve lidheshin me rezultate më të dobëta të nxënësve: r = −0,13. Lidhjet ishin të ngjashme për motivimin dhe arritjen akademike. Marrëdhënia pozitive ishte më e fortë në shkollat e mesme. Efektet rezultonin më të mëdha kur i njëjti person raportonte si gjendjen e mësuesit, ashtu edhe rezultatin e nxënësve—një shenjë se mënyra e matjes mund ta zmadhojë lidhjen. � Springer Natur...

 www.radiolyra.com  30 shtator 2026 A e ndryshojnë rrjetet sociale personalitetin tonë? Rrjetet sociale nuk janë më vetëm vende ku publikojmë fotografi, lajme apo mendime. Ato janë bërë mjedise ku ndërtojmë marrëdhënie, krahasojmë veten me të tjerët, marrim miratim social dhe, në një masë të caktuar, formojmë mënyrën se si e shohim veten. Por pyetja më interesante është më e thellë: a mund të na ndryshojnë rrjetet sociale vetë personalitetin? Përgjigjja shkencore është: mund të ndikojnë në disa tipare dhe procese psikologjike, por provat nuk tregojnë se rrjetet sociale e ndryshojnë në mënyrë të përgjithshme dhe dramatike personalitetin e njeriut. Marrëdhënia është më komplekse dhe shpesh dykahëshe. Çfarë quajmë “personalitet”? Në psikologji, personaliteti nuk nënkupton thjesht humorin e ditës apo mënyrën si sillemi në një situatë të caktuar. Ai përfshin prirje relativisht të qëndrueshme në mënyrën se si mendojmë, ndiejmë dhe sillemi. Një nga modelet më të përdorura ësht...