Radio Lyra

  Burri me xhaketën e vjetër Elira po priste autobusin kur vuri re një burrë rreth të pesëdhjetave, me xhaketë të vjetër, këpucë të konsumuara dhe një çantë të zezë. Burri e shikoi disa herë dhe më pas filloi të afrohej. Elira u shqetësua. “Ndoshta është hajdut.” Ajo u largua disa hapa. Burri lëvizi përsëri pas saj. “Po më ndjek!” — mendoi. Kur ai futi dorën në xhep, Elira u tensionua edhe më shumë. Por burri nxori vetëm telefonin. Megjithatë, tashmë mendja e saj kishte krijuar një përfundim: ky njeri është i rrezikshëm. Kur erdhi autobusi, Elira u nis drejt tij. Papritur burri vrapoi pas saj. — Zonja, prisni! Elira u kthye e frikësuar. Burri zgjati dorën. Në të mbante portofolin e saj. — Ju ra pranë stolit. Po përpiqesha t'jua jepja, por sa herë afrohesha, ju largoheshit. Elira kontrolloi çantën. Portofoli vërtet mungonte. Brenda nuk mungonte asgjë. Atëherë kuptoi se njeriu që kishte menduar se po e ndiqte për ta grabitur, në të vërtetë po e ndiqte për t'i kthyer portofolin. ...

  radiolyra.com  KAPITALI SOCIAL – PASURIA QË NUK SHIHET Kur flasim për pasurinë, zakonisht mendojmë për para dhe prona. Por sociologjia njeh edhe një pasuri tjetër: kapitalin social. Kapitali social përbëhet nga besimi, marrëdhëniet mes njerëzve, miqësia, fqinjësia dhe gatishmëria për ta ndihmuar njëri-tjetrin. Një njeri mund të mos ketë shumë para, por mund të ketë shumë njerëz tek të cilët mund të mbështetet. Edhe kjo është një formë pasurie. Sociologu Robert Putnam ka treguar se kur njerëzit marrin pjesë më pak në komunitete, shoqata dhe aktivitete të përbashkëta, lidhjet shoqërore mund të dobësohen. Prandaj mund të jetojmë mes shumë njerëzve dhe përsëri të ndihemi të izoluar. Besimi është shumë i rëndësishëm edhe për funksionimin e shoqërisë. Kur njerëzit i besojnë njëri-tjetrit, bashkëpunimi bëhet më i lehtë. Kur besimi humbet, rriten dyshimi, kontrolli dhe distanca mes njerëzve. OECD thekson se besimi ndërtohet ngadalë, por mund të shkatërrohet shumë shpejt nga mashtrim...

 radiolyra.com  Vaksina e personalizuar me mRNA kundër kancerit jep rezultate të rëndësishme Një nga zhvillimet më interesante të këtij muaji vjen nga trajtimi i melanomës, një formë serioze e kancerit të lëkurës. Moderna dhe Merck njoftuan se prova klinike e fazës III me vaksinën e personalizuar intismeran autogene, të kombinuar me imunoterapinë Keytruda, arriti objektivat kryesore. Vaksina nuk është e njëjtë për çdo pacient. Tumori i secilit analizohet gjenetikisht dhe më pas krijohet një vaksinë mRNA që e mëson sistemin imunitar të njohë mutacionet karakteristike të atij tumori dhe t’i sulmojë qelizat kanceroze.  Ky konsiderohet një moment i rëndësishëm sepse është prova e parë e fazës III me rezultat pozitiv për një terapi të personalizuar kundër kancerit të bazuar në mRNA. Megjithatë, rezultatet e plota ende duhet të publikohen dhe pacientët duhet të ndiqen për një kohë të gjatë për të përcaktuar ndikimin në mbijetesën e përgjithshme.

  Nis seanca për barrikadat në veri, të akuzuarit para Gjykatës Sapo ka nisur në Gjykatën Themelore në Prishtinë seanca gjyqësore në rastin e barrikadave të vendosura në veri të Kosovës. Në këtë rast janë të akuzuar Dushan Maksimoviq, Milosh Radosavljeviq, Nemanja Joloviq, Dushan Drobaq, Sërdjan Vuçiniq dhe Nenad Orloviq. Seanca po zhvillohet në kuadër të procedurës gjyqësore lidhur me ngjarjet e barrikadave të vendosura në veri të vendit. Ndërkohë, në muajin korrik kishte dështuar të mbahej seanca e shqyrtimit fillestar ndaj të akuzuarve për vendosjen e barrikadave. Sipas aktakuzës, të pandehurit dyshohet se kanë bllokuar rrugët kryesore me mjete të rënda, përfshirë kamionë të mbushur me zhavorr, ekskavatorë, autoambulanca, autobusë dhe automjete të tjera./EO Koha

  Çfarë besimi kishin ilirët para krishterimit dhe si u bënë të krishterë? Bazuar në studimet e Prof. Dr. Zef Mirditës Para përhapjes së krishterimit, ilirët nuk kishin një fe të vetme të organizuar në kuptimin që e njohim sot. Besimi i tyre ishte kryesisht politeist , pra besonin në shumë hyjni dhe në forcat e natyrës. Fiset ilire jetonin në një territor shumë të gjerë dhe për këtë arsye besimet ndryshonin nga një krahinë në tjetrën. Një hyjni që nderohej në një fis nuk ishte domosdoshmërisht po aq e rëndësishme te një fis tjetër. Besimet e vjetra të ilirëve Ilirët i lidhnin shumë besimet e tyre me natyrën. Dielli, uji, toka, malet, pyjet, kafshët dhe pjelloria kishin kuptime të veçanta fetare. Në disa zona janë gjetur dëshmi për kulte të lidhura me: Diellin dhe fuqinë e tij; gjarprin , i cili në disa tradita lidhej me shtëpinë, pjellorinë dhe botën e nëndheshme; ujin dhe burimet ; tokën dhe pjellorinë ; hyjni mbrojtëse të fiseve, qyteteve dhe familjeve; kultin e të ...

 

 Kjo ndodh sepse truri ynë nuk është ndërtuar fillimisht për lumturi, por për mbijetesë . Për këtë arsye, ai u jep më shumë peshë ngjarjeve të këqija, kërcënimeve, turpit, humbjeve dhe dhimbjes sesa ngjarjeve të mira. Në psikologji kjo quhet “negativity bias” : informacioni negativ kapet më shpejt, përpunohet më thellë dhe shpesh mbahet mend më gjatë se informacioni pozitiv. Ka edhe një arsye neuroshkencore. Kur përjetojmë diçka të frikshme, të dhimbshme ose shumë stresuese, aktivizohen më fort sistemet emocionale të trurit, sidomos amigdala , e cila ndihmon që ngjarja të “vuloset” më fort në kujtesë përmes bashkëveprimit me hipokampusin , që lidhet me ruajtjen e kujtimeve episodike. Kjo e bën një përvojë negative shpesh më të gjallë dhe më këmbëngulëse në mendje. Një arsye tjetër është se të këqijat zakonisht i rikujtojmë më shpesh: i analizojmë, i përtypim mendërisht, pyesim veten “pse ndodhi?” ose “çfarë duhej të kisha bërë ndryshe?”. Ky rikthim i vazhdueshëm i forcon gjurmët...

 Hysni Baliu Legjenda japoneze e tri fytyrave të njeriut Thuhet se, sipas një urtësie japoneze, çdo njeri ka tri fytyra. Fytyra e parë është ajo që ia tregon botës. Fytyra e dytë është ajo që ua tregon familjes dhe miqve të afërt. Fytyra e tretë është ajo që nuk ia tregon askujt. Ajo është fytyra më e thellë, më e fshehtë dhe ndoshta më e vërtetë e qenies së tij. Kjo thënie, edhe pse nuk mund të provohet lehtë si një proverb i lashtë japonez, ka brenda saj një fuqi të madhe psikologjike dhe filozofike. Ajo flet për njeriun si qenie me shtresa, me role, me heshtje, me sekrete, me frikëra, me ëndrra dhe me një botë të brendshme që shpesh mbetet e padukshme për të tjerët. Fytyra e parë: ajo që ia tregojmë botës Fytyra e parë është maska jonë publike. Është mënyra se si sillemi në rrugë, në punë, në shoqëri, në rrjete sociale, në takime formale dhe në çdo vend ku ndihemi të vëzhguar nga të tjerët. Kjo fytyrë është zakonisht më e kontrolluar, më e kujdesshme dhe më e rregulluar. Njeriu ...

  1. Familja Romanov – trupat u dogjën, u dëmtuan me acid dhe u fshehën Rusi, 1918 Cari Nikolla II, gruaja Aleksandra, pesë fëmijët dhe disa shërbyes u ekzekutuan nga bolshevikët në Jekaterinburg. Pas vrasjes, trupat u transportuan drejt një zone pyjore. Për të vështirësuar identifikimin, disa prej trupave u lagën me acid sulfurik dhe benzinë, ndërsa një pjesë u dogj. Nëntë trupa u vendosën në një varr dhe dy të tjerë në një vend tjetër, me sa duket për të krijuar përshtypjen se jo e gjithë familja ishte vrarë. Vendndodhja e mbetjeve u mbajt e fshehtë për dekada. Varri kryesor u gjet në vitin 1979, por zbuluesit nuk guxuan ta bënin publik për shkak të regjimit sovjetik. . 2. Che Guevara – iu prenë duart dhe trupi u varros fshehurazi Bolivi, 1967 Pas kapjes dhe ekzekutimit të revolucionarit Ernesto “Che” Guevara, trupi i tij u ekspozua përkohësisht përpara gazetarëve dhe banorëve, në mënyrë që të vërtetohej vdekja. Më pas, një mjek ushtarak ia preu duart, të cilat do të pë...

 Hysni Baliu 1. Trupi i njeriut lëshon dritë Trupi ynë lëshon vazhdimisht një dritë tepër të dobët, të quajtur emetim ultra i dobët fotonik. Ajo krijohet nga reaksionet kimike që ndodhin brenda qelizave, veçanërisht gjatë proceseve metabolike. Kjo dritë është rreth një mijë herë më e dobët sesa mund të dallojë syri i njeriut, prandaj ne nuk shkëlqejmë dukshëm në errësirë. Megjithatë, kamera jashtëzakonisht të ndjeshme mund ta regjistrojnë atë. Intensiteti i shkëlqimit ndryshon gjatë ditës dhe nuk është i njëjtë në çdo pjesë të trupit. Me fjalë të tjera, njeriu është vërtet një burim i vogël drite, vetëm se sytë tanë nuk janë të aftë ta shohin. 2. Kujtesa nuk është një film i ruajtur Sa herë që kujtojmë një ngjarje, nuk e hapim thjesht një regjistrim të pandryshuar. Truri e rindërton kujtimin duke përdorur pjesë informacioni, emocione dhe njohuri të tanishme. Gjatë këtij procesi, kujtimi mund të bëhet përkohësisht i ndryshueshëm dhe më pas të ruhet përsëri. Kjo do të thotë se hollës...

  1. Shkencëtarët kanë zbuluar se bletët mund të “numërojnë” deri në 5 Edhe pse truri i tyre është më i vogël se një kokërr susami, bletët dallojnë sasi dhe madje zgjidhin detyra të thjeshta matematikore. 2. Ukuleleja është instrumenti muzikor me rritjen më të shpejtë të popullaritetit në botë Në 7 vitet e fundit, shitjet globale janë rritur mbi 400%. 3. Ka një lloj kërpudhe që 'ha' plastikën Quhet Pestalotiopsis microspora dhe mund të shpërbëjë plastikën edhe pa oksigjen — potencial për pastrimin e planetit. 4. Zemra e një balene blu mund të dëgjohet deri në 3 km larg Rrahjet janë aq të forta sa tingëllojnë si trokitje të ngadalta në ujë. 5. Shkencëtarët kanë krijuar qeliza artificiale që vetë-shërohen Një hap i madh drejt organizmave sintetikë dhe mjekësisë së së ardhmes. 6. Njerëzit që flasin me veten kanë memorie më të fortë Fjalët e thuara me zë aktivizojnë zona të veçanta të trurit dhe rrisin kujtesën me 15–20%. 7. Saturni do të humbasë unazat e tij për...

 Mendime të mëdha filozofike Përzgjedhi Hysni Baliu  1) Sokrati “Jeta e pa-shqyrtuar nuk ia vlen të jetohet.” Ky është një nga gurët themelorë të filozofisë perëndimore. Ideja është se njeriu nuk duhet vetëm të jetojë, por edhe të pyesë veten: kush jam, çfarë besoj, pse veproj kështu, çfarë është e mira dhe çfarë është e drejta. Sokrati e lidh dinjitetin njerëzor me vetë-reflektimin, jo thjesht me mbijetesën.  2) Platoni Njeriu shpesh jeton mes hijesh dhe i merr ato për të vërtetën. Kjo vjen nga alegoria e shpellës. Platoni thotë se shumica e njerëzve shohin vetëm pamje të pjesshme të realitetit, paragjykime, zakone, opinione të turmës, dhe i marrin ato si të vërteta absolute. Dalja nga “shpella” kërkon edukim, mendim kritik dhe guxim intelektual.  3) Aristoteli Lumturia nuk është kënaqësi e çastit, por veprim në përputhje me virtytin. Aristoteli e kupton jetën e mirë jo si grumbullim emocionesh të këndshme, por si formim karakteri: maturi, drejtësi, mençuri, vetëpër...

 1. Pse njeriu shpesh lidhet emocionalisht edhe me atë që i shkakton dhimbje? Njeriu nuk lidhet vetëm me atë që i bën mirë, por edhe me atë që i është bërë i njohur. Shpesh dhimbja lidhet me kujtime, shpresa, mungesë, varësi emocionale ose me frikën e humbjes. Edhe kur një marrëdhënie, situatë apo kujtim na lëndon, zemra mund të vazhdojë ta kërkojë, sepse e lidh me dashurinë, zakonin ose me idenë se gjërat mund të ndryshojnë. Truri kërkon siguri, edhe kur ajo siguri është e dhimbshme. Kështu, njeriu ndonjëherë qëndron pranë plagës jo sepse e do vuajtjen, por sepse e ka të vështirë të ndahet nga ajo që dikur e ka ndier si pjesë të vetes. 2. A është frika një armik që na pengon, apo një mekanizëm që përpiqet të na mbrojë? Frika nuk është gjithmonë armik; në thelb, ajo është një mekanizëm mbrojtës që na paralajmëron për rrezikun. Falë frikës, njeriu shmang shumë gabime dhe situata që mund ta dëmtojnë. Por problemi lind kur frika rritet më shumë sesa duhet dhe fillon të sundojë jetën t...