A JE VËRTET I NJËJTI NJERI QË ISHE DJE?
A JE VËRTET I NJËJTI NJERI QË ISHE DJE?
Hysni Baliu
24 korrik 2026
Mendojeni për një çast këtë pyetje:
A jeni vërtet i njëjti njeri që ishit dje?
Në pamje të parë, përgjigjja duket e thjeshtë. Natyrisht që po. Keni të njëjtin emër, të njëjtën fytyrë, të njëjtën familje dhe shumë prej kujtimeve që kishit edhe një ditë më parë.
Por, po ta shqyrtojmë më thellë, përgjigjja bëhet shumë më e ndërlikuar.
Gjatë jetës, trupi ynë ndryshon vazhdimisht. Qelizat plaken, disa vdesin dhe të tjera krijohen. Lëkura përtërihet, flokët rriten, gjaku qarkullon dhe truri krijon lidhje të reja sa herë që mësojmë, përjetojmë ose kujtojmë diçka.
Edhe mendimet që kishim dje mund të mos jenë më të njëjtat sot.
Një bisedë, një lajm, një humbje, një takim ose një fjali e vetme mund ta ndryshojë mënyrën se si e shohim botën.
Atëherë, çfarë është ajo që na bën të mbetemi i njëjti person?
Kjo pyetje lidhet me një nga eksperimentet më të famshme të mendimit në filozofi: Anija e Tezeut.
Sipas tregimit, një anije e vjetër ruhej për shumë vite. Sa herë që një dërrasë prishej, ajo zëvendësohej me një dërrasë të re. Me kalimin e kohës, çdo pjesë e anijes u zëvendësua.
Por lind pyetja:
A ishte ajo ende e njëjta anije?
Dhe pyetja bëhet edhe më interesante.
Sikur dikush t’i kishte mbledhur të gjitha dërrasat e vjetra dhe me to të kishte ndërtuar një anije tjetër, cila prej të dyjave do të ishte anija e vërtetë e Tezeut?
Ajo që kishte vazhduar udhëtimin, por me pjesë të reja?
Apo ajo që ishte rindërtuar me pjesët origjinale?
Tani zëvendësojeni anijen me veten tuaj.
Trupi juaj ka ndryshuar. Pamja juaj ka ndryshuar. Mendimet, bindjet, frikërat dhe dëshirat tuaja kanë ndryshuar.
Ndoshta dikur keni besuar në gjëra që sot nuk i pranoni më. Ndoshta dikur keni dashur njerëz që sot mezi i kujtoni. Ndoshta një ëndërr që dikur ju mbante zgjuar gjithë natën, sot nuk ka më asnjë rëndësi për ju.
Pra, ku ndodhet versioni juaj i vërtetë?
Te fëmija që ishit?
Te i riu që ëndërronte?
Te njeriu që jeni sot?
Apo te personi që do të bëheni pas dhjetë vjetësh?
Shumë njerëz mendojnë se identiteti ynë ruhet brenda kujtimeve. Ne jemi historia që i tregojmë vetes për jetën tonë.
Por edhe kujtesa nuk është një regjistrim i përsosur.
Sa herë që kujtojmë një ngjarje, truri nuk e hap atë si një video të ruajtur. Ai e rindërton. Plotëson boshllëqe, ndryshon hollësi dhe ndonjëherë përzien atë që ka ndodhur me atë që kemi dëgjuar më vonë.
Kjo do të thotë se një pjesë e së kaluarës sonë mund të jetë më shumë një tregim i rindërtuar sesa një kopje e saktë e realitetit.
Ndoshta nuk jemi vetëm ajo që na ka ndodhur.
Ndoshta jemi edhe mënyra se si kemi vendosur ta kujtojmë atë që na ka ndodhur.
Dy njerëz mund të përjetojnë të njëjtën ngjarje, por të dalin prej saj si dy personalitete krejtësisht të ndryshme. Njëri mund ta shohë si padrejtësi që ia shkatërroi jetën. Tjetri mund ta shohë si përvojë që e bëri më të fortë.
Ngjarja është e njëjtë.
Tregimi që secili ndërton rreth saj është i ndryshëm.
Prandaj identiteti nuk është një objekt i palëvizshëm. Ai është një proces. Është një tregim që vazhdon të shkruhet çdo ditë.
Ne nuk jemi një fotografi.
Jemi një film që ende nuk ka përfunduar.
Kjo ide mund të na frikësojë, sepse nënkupton se nuk ekziston një version plotësisht i pandryshueshëm i vetes sonë.
Por njëkohësisht është edhe një ide çliruese.
Sepse, nëse personaliteti ynë mund të ndryshojë, atëherë e kaluara nuk ka pse të jetë një burg.
Gabimet që kemi bërë nuk janë domosdoshmërisht dënime të përjetshme. Frika që kemi sot nuk është e detyruar të na sundojë gjithmonë. Mendimet që kemi për veten mund të rishikohen.
Njeriu që dikur dështoi mund të bëhet njeriu që mësoi.
Njeriu që dikur heshti mund të bëhet njeriu që flet.
Njeriu që dikur u rrëzua mund të bëhet njeriu që ndihmon të tjerët të ngrihen.
Ndoshta pyetja më e rëndësishme nuk është:
“A jam ende i njëjti njeri që isha dje?”
Por:
“Çfarë njeriu po ndërtoj sot?”
Sepse çdo vendim, çdo fjalë dhe çdo veprim është si një dërrasë e re në anijen tonë.
Disa pjesë të vjetra largohen. Disa zëvendësohen. Disa mbeten me ne përgjithmonë.
Dhe, megjithëse ndryshojmë, udhëtimi vazhdon.
Ndoshta nuk jemi të njëjtët njerëz që ishim dje.
Por mbajmë brenda vetes gjurmët e të gjithë njerëzve që kemi qenë.
Dhe pikërisht këto gjurmë, së bashku me zgjedhjet që bëjmë sot, na çojnë drejt njeriut që do të bëhemi nesër.
Krijuar më 24 korrik 2026, ora 18:14.
