Psei harrojmë gjërat e mira dhe jo të kqijat

 Kjo ndodh sepse truri ynë nuk është ndërtuar fillimisht për lumturi, por për mbijetesë. Për këtë arsye, ai u jep më shumë peshë ngjarjeve të këqija, kërcënimeve, turpit, humbjeve dhe dhimbjes sesa ngjarjeve të mira. Në psikologji kjo quhet “negativity bias”: informacioni negativ kapet më shpejt, përpunohet më thellë dhe shpesh mbahet mend më gjatë se informacioni pozitiv.

Ka edhe një arsye neuroshkencore. Kur përjetojmë diçka të frikshme, të dhimbshme ose shumë stresuese, aktivizohen më fort sistemet emocionale të trurit, sidomos amigdala, e cila ndihmon që ngjarja të “vuloset” më fort në kujtesë përmes bashkëveprimit me hipokampusin, që lidhet me ruajtjen e kujtimeve episodike. Kjo e bën një përvojë negative shpesh më të gjallë dhe më këmbëngulëse në mendje.

Një arsye tjetër është se të këqijat zakonisht i rikujtojmë më shpesh: i analizojmë, i përtypim mendërisht, pyesim veten “pse ndodhi?” ose “çfarë duhej të kisha bërë ndryshe?”. Ky rikthim i vazhdueshëm i forcon gjurmët e kujtesës. Ndërsa gjërat e mira shpesh i shijojmë për pak çaste dhe pastaj kalojmë tutje, pa i ripërsëritur me të njëjtin intensitet.

Por kjo nuk do të thotë se ne gjithmonë harrojmë të mirat. Në disa kushte, sidomos me kalimin e moshës, shumë njerëz shfaqin edhe një “positivity effect”, pra një prirje më të madhe për t’u përqendruar dhe për të kujtuar më shumë gjërat pozitive sesa negative. Kjo tregon se kujtesa nuk është e njëjtë për të gjithë dhe mund të ndikohet nga mosha, gjendja emocionale, stresi dhe mënyra si i përpunojmë përvojat.

Pra, me një fjali: i mbajmë mend të këqijat sepse truri i konsideron si mësime për mbrojtje, ndërsa të mirat shpesh nuk i trajton si “urgjente” për mbijetesë. Kjo është arsyeja pse një kritikë mund të na mbetet në mendje më fort sesa dhjetë lavdërime.