Shpresë për Paralizën..

 

Japonia jep shpresë për personat e paralizuar: qelizat staminale ndihmojnë një pacient të qëndrojë përsëri në këmbë

Radio Lyra | 3 nëntor 2026

Një arritje e jashtëzakonshme në mjekësinë rigjeneruese po ngjall shpresa të reja për njerëzit që kanë humbur aftësinë për të lëvizur. Shkencëtarët japonezë kanë arritur rezultate premtuese duke përdorur qeliza staminale për trajtimin e dëmtimeve të rënda të palcës kurrizore. Por a është zbuluar vërtet kura kundër paralizës?

Një hap i rëndësishëm drejt rikthimit të lëvizjes

Imagjinoni një njeri që, pas një dëmtimi të rëndë të palcës kurrizore, humbet aftësinë për të lëvizur. Për të, qëndrimi në këmbë, një veprim që shumica prej nesh e bëjnë pa menduar, mund të duket një ëndërr e paarritshme.

Pikërisht një rast i tillë ka tërhequr vëmendjen e botës shkencore.

Studiuesit e Universitetit Keio në Japoni kanë zhvilluar një trajtim eksperimental duke përdorur qeliza staminale të riprogramuara, të njohura si qeliza iPS.

Në mars të vitit 2025, rezultatet e para të studimit treguan se një pacient, i cili kishte pësuar paralizë si pasojë e dëmtimit të palcës kurrizore, kishte arritur të qëndronte në këmbë pa mbështetje dhe të fillonte ushtrimet për ecje.

Ky zhvillim përbën një arritje të rëndësishme, megjithëse nuk dëshmon se pacienti e ka rifituar plotësisht aftësinë për të ecur.

Si u zhvillua eksperimenti?

Studimi përfshiu katër pacientë me dëmtime të rënda të palcës kurrizore.

Shkencëtarët përdorën qeliza të zakonshme të trupit, të riprogramuara në laborator për t'u shndërruar në qeliza staminale pluripotente. Prej tyre u krijuan qeliza pararendëse nervore, të cilat mund të zhvillohen në lloje të ndryshme qelizash të sistemit nervor.

Këto qeliza u transplantuan në zonën e dëmtuar të palcës kurrizore, me synimin për të ndihmuar rikuperimin e funksioneve nervore.

Pas trajtimit dhe rehabilitimit, studiuesit vunë re se dy nga katër pacientët kishin përmirësime të rëndësishme në funksionet motorike.

Njëri arriti të qëndronte në këmbë pa mbështetje, ndërsa një tjetër rifitoi një pjesë të aftësisë për të lëvizur.

Rezultatet ishin premtuese, por jo të njëjta për të gjithë pjesëmarrësit.

Çfarë tregojnë rezultatet më të fundit të vitit 2026?

Më 21 korrik 2026, rezultatet e studimit dhe të ndjekjes afatgjatë të pacientëve u publikuan në revistën prestigjioze shkencore Nature Medicine.

Studiuesit i kishin ndjekur pacientët për periudha nga dy deri në katër vjet pas transplantimit.

Gjatë kësaj kohe nuk u konstatuan tumore apo efekte të rënda të padëshiruara që i atribuoheshin qelizave të transplantuara.

Gjithashtu, te dy pacientë u regjistrua përmirësim i kategorisë së dëmtimit neurologjik, sipas shkallës ndërkombëtare të vlerësimit të dëmtimeve të palcës kurrizore.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se pjesëmarrja e vetëm katër pacientëve nuk mjafton për të vërtetuar përfundimisht efektivitetin e trajtimit.

Studimi kishte për qëllim kryesor vlerësimin e sigurisë, ndërsa efektiviteti i trajtimit duhet të testohet në prova klinike më të mëdha dhe më të kontrolluara.

A është zbuluar kura kundër paralizës?

Jo. Shkenca ende nuk ka prova të mjaftueshme për të shpallur një kurë të përgjithshme kundër paralizës.

Duhet bërë një dallim shumë i rëndësishëm ndërmjet rikuperimit të pjesshëm të funksioneve motorike dhe shërimit të plotë.

Një pacient që arrin të qëndrojë në këmbë, por që ende ka nevojë për rehabilitim dhe mbështetje gjatë ecjes, nuk mund të konsiderohet automatikisht i shëruar.

Për më tepër, në një studim kaq të vogël, shkencëtarët nuk mund të përcaktojnë me siguri se sa nga përmirësimi vjen prej transplantimit të qelizave, sa nga rehabilitimi dhe sa nga rikuperimi natyror pas dëmtimit.

Kjo nuk e zvogëlon rëndësinë e arritjes. Përkundrazi, tregon se shkenca ka hapur një drejtim të ri kërkimi që meriton të studiohet më tej.

Pse ky zbulim është kaq i rëndësishëm?

Palca kurrizore është një pjesë thelbësore e sistemit nervor qendror. Ajo shërben si rrugë komunikimi ndërmjet trurit dhe pjesëve të tjera të trupit.

Kur dëmtohet rëndë, komunikimi nervor mund të ndërpritet, duke shkaktuar humbje të lëvizjes, ndjeshmërisë dhe funksioneve të tjera.

Ndryshe nga disa inde të tjera të organizmit, sistemi nervor qendror ka aftësi shumë të kufizuara për t'u rigjeneruar pas dëmtimeve të rënda.

Prandaj, mundësia që qelizat e transplantuara të ndihmojnë rikuperimin e funksioneve nervore përbën një drejtim të rëndësishëm të mjekësisë rigjeneruese.

Por për ta kthyer këtë mundësi në një trajtim të sigurt dhe efektiv për shumë pacientë, nevojiten studime të tjera.

A është kjo terapia e parë në botë me qeliza staminale?

Në disa rrjete sociale lajmi është paraqitur si terapia e parë në botë me qeliza staminale.

Ky formulim nuk është i saktë.

Trajtimet me qeliza staminale përdoren në mjekësi prej dekadash, veçanërisht në transplantimet e qelizave që formojnë gjakun.

Ajo që e bën të veçantë studimin japonez është përdorimi, për herë të parë në një studim klinik te njerëzit, i qelizave pararendëse nervore të krijuara nga qelizat iPS për transplantim në palcën kurrizore të dëmtuar.

Prandaj, bëhet fjalë për një metodë specifike eksperimentale, jo për shpikjen e parë të terapive me qeliza staminale.

Mes shpresës dhe realitetit shkencor

Për miliona njerëz që jetojnë me kufizime të rënda të lëvizjes, kërkimet mbi rigjenerimin e sistemit nervor kanë një rëndësi të jashtëzakonshme.

Ato tregojnë se shkencëtarët po kërkojnë mënyra të reja për të trajtuar dëmtime që deri më sot kanë qenë jashtëzakonisht të vështira për t'u riparuar.

Por shpresa duhet të mbështetet në prova, jo në tituj sensacionalë.

Rasti japonez nuk duhet të prezantohet si shërim përfundimtar i paralizës. Ai duhet të kuptohet si një rezultat premtues që kërkon konfirmim të mëtejshëm.

Përfundim

Shkenca nuk e ka fituar ende betejën kundër paralizës, por studimi japonez përbën një hap të rëndësishëm drejt zhvillimit të trajtimeve të reja.

Rezultatet tregojnë se transplantimi i qelizave nervore të krijuara nga qelizat iPS mund të realizohet te pacientët me dëmtime të rënda të palcës kurrizore, me të dhëna fillestare inkurajuese për sigurinë dhe rikuperimin e funksioneve.

Megjithatë, vetëm kërkimet e ardhshme mund të përcaktojnë nëse kjo metodë do të bëhet një trajtim i provuar dhe i disponueshëm gjerësisht.

Sepse në mjekësi, shpresa është e rëndësishme, por prova shkencore është ajo që e kthen shpresën në trajtim.

---

Burimet shkencore

1. Nature Medicine – 21 korrik 2026

Studimi klinik i fazës së parë mbi transplantimin e qelizave nervore të krijuara nga qelizat iPS te pacientët me dëmtime të palcës kurrizore.

https://www.nature.com/articles/s41591-026-04549-6

2. Universiteti Keio – Korrik 2026

Raporti zyrtar për sigurinë afatgjatë të trajtimit dhe rezultatet e ndjekjes së pacientëve.

https://www.keio.ac.jp/en/press-release/20260722-press-02/

3. Nature – 24 mars 2025

Raportimi shkencor për pacientin që arriti të qëndronte në këmbë pas transplantimit eksperimental.

https://www.nature.com/articles/d41586-025-00863-0

---

Autor: Hysni Baliu

Radio Lyra – Në hap me kohën

www.radiolyra.com

Data e përgatitjes: 3 nëntor 2026, ora 12:38,