Prirja gjenetike për ADHD dhe depresion lidhej me vështirësi të ndryshme sipas moshës
Prirja gjenetike për ADHD dhe depresion lidhej me vështirësi të ndryshme sipas moshës
Një studim në Molecular Psychiatry analizoi të dhënat gjatësore të kohortës britanike ALSPAC. Në kampionin e plotësuar statistikisht u përfshinë 8.591 pjesëmarrës, të ndjekur nga fëmijëria deri në moshën 24–25 vjeç.
Studiuesit llogaritën rezultate poligjenike për ADHD-në, autizmin, skizofreninë, çrregullimin bipolar, depresionin dhe ankthin, pastaj i krahasuan me marrëdhëniet me bashkëmoshatarët, arsimin, punësimin dhe vetëvrasshmërinë.
Provat e verifikuara
Rezultati poligjenik për ADHD lidhej me probleme ndërmjet bashkëmoshatarëve dhe rezultate më të dobëta arsimore ose profesionale në të tria fazat e jetës.
Rezultati për depresion lidhej me probleme shoqërore në fëmijëri dhe rini, ndërsa lidhjet me arsimin, punësimin dhe vetëvrasshmërinë u shfaqën më qartë nga adoleshenca.
Rezultati për autizëm lidhej me probleme ndërmjet bashkëmoshatarëve dhe vetëvrasshmëri në fëmijëri, por edhe me arritje mesatarisht më të larta arsimore në fëmijëri dhe adoleshencë.
Nuk u gjetën prova të forta dhe të qëndrueshme për rezultatet poligjenike të skizofrenisë, bipolaritetit ose ankthit.
Shumica e lidhjeve ishin të vogla: për shembull, çdo rritje prej një devijimi standard në rezultatin poligjenik për ADHD lidhej me 13–21% rritje relative të gjasave për probleme me bashkëmoshatarët.
Molecular Psychiatry
Çfarë ka ndryshuar
Studimet gjenetike shpesh shqyrtojnë një diagnozë dhe një rezultat të vetëm. Ky studim i analizoi njëkohësisht gjashtë prirje gjenetike dhe tregoi se lidhjet ndryshojnë sipas moshës dhe fushës së jetës.
Pse ka rëndësi
Rezultatet sugjerojnë se vështirësitë e lidhura me ADHD-në mund të shfaqen herët dhe të vazhdojnë, ndërsa rreziqet e lidhura me depresionin bëhen më të dukshme gjatë adoleshencës. Kjo mbështet ndihmën zhvillimore—sociale, shkollore dhe psikologjike—pa pritur domosdoshmërisht diagnozën formale.
Kufizimet kryesore
Rezultati poligjenik nuk është diagnozë dhe shpjegon vetëm një pjesë të vogël të dallimeve individuale.
Lidhjet nuk provojnë se gjenet i shkaktuan rezultatet shoqërore.
Mjedisi familjar, varfëria dhe trajtimi arsimor mund të lidhen njëkohësisht me gjenetikën dhe rezultatet.
Kohorta vjen nga një rajon britanik dhe ka humbje pjesëmarrësish gjatë ndjekjes.
Saktësia e rezultateve poligjenike është më e kufizuar jashtë popullsive të përfaqësuara në studimet gjenomike.
Disa rezultate mbështeteshin te raportimi i prindërve ose i pjesëmarrësve.
Provë: Disa rezultate poligjenike kishin lidhje të vogla, por të përsëritshme, me funksionimin shoqëror dhe arsimor.
Interpretim i arsyeshëm: Ndikimi i prirjeve gjenetike mund të ndryshojë gjatë zhvillimit dhe të ndërveprojë me mjedisin.
E paprovuar: Këto rezultate nuk mund të parashikojnë fatin e një fëmije dhe nuk justifikojnë përzgjedhjen ose etiketimin e tij sipas ADN-së.
Përfundimi: Studimi mbi terapinë njëditore jep një mundësi praktike, por ende kërkon prova më të mëdha dhe ndjekje më të gjatë. Studimi gjenetik është metodologjikisht më i gjerë, por mesazhi i tij duhet lexuar me kujdes: predispozita nuk është paracaktim.
Comments
Post a Comment
Ju lutemi të komentoni me respekt dhe pa gjuhë fyese