Zbulim i rëndësishëm në Zvicër: Pajisja elektronike që ul sheqerin në gjak pa insulinë

 www.radiolyra.com 

5 nëntor 2026 | Radio Lyra | Shkencë dhe Shëndetësi

Një pajisje e vogël elektronike, që vendoset nën lëkurë dhe përdor energjinë elektrike për të ulur sheqerin në gjak, mund të hapë një kapitull të ri në trajtimin e diabetit. Shkencëtarët zviceranë kanë arritur rezultate premtuese, por teknologjia është ende në fazën eksperimentale dhe nuk është provuar te njerëzit.

Për miliona njerëz që jetojnë me diabet, kontrolli i sheqerit në gjak është një përkujdesje e përditshme. Matjet e vazhdueshme, barnat, insulina dhe kujdesi ndaj ushqimit janë pjesë e jetës së shumë pacientëve.

Por a mund të vijë një ditë kur një pajisje elektronike të ndihmojë në kontrollimin e sheqerit, pa pasur nevojë të përdorë insulinë për ta ulur atë?

Një studim i ri shkencor nga Zvicra tregon se kjo mundësi po shqyrtohet seriozisht.

Shkencëtarët zviceranë prezantojnë një teknologji të re

Një ekip studiuesish nga Universiteti Federal Politeknik i Cyrihut, i njohur ndërkombëtarisht si ETH Zürich, ka zhvilluar një pajisje elektronike eksperimentale që synon të largojë glukozën e tepërt nga organizmi.

Studimi është udhëhequr nga profesori Martin Fussenegger dhe rezultatet janë publikuar më 22 tetor 2026 në revistën prestigjioze shkencore Science.

Pajisja quhet ECHO, një sistem elektrokatalitik që mund të kontrollohet në mënyrë automatike.

Ndryshe nga trajtimet tradicionale, teknologjia nuk synon të nxisë veprimin e insulinës. Ajo përdor një reaksion kimik të kontrolluar me energji elektrike për të shndërruar një pjesë të glukozës në një substancë që organizmi mund ta eliminojë.

Kjo përbën një qasje të re në kërkimet për trajtimin e diabetit të tipit 2.

Si funksionon pajisja?

Parimi i funksionimit është i veçantë, por mund të shpjegohet thjesht.

Pajisja përmban një katalizator të krijuar nga materiale me bazë grafiti, ari dhe platini.

Kur aktivizohet nga energjia elektrike, ky katalizator e shndërron një pjesë të glukozës në një përbërje të quajtur glukonat.

Glukonati më pas mund të largohet nga organizmi përmes veshkave dhe urinës.

Sistemi mund të lidhet edhe me një sensor që mat vazhdimisht nivelin e glukozës.

Kur sheqeri rritet mbi nivelin e përcaktuar, sensori dërgon informacionin te një pajisje inteligjente, e cila aktivizon implantin.

Kur niveli i glukozës ulet në vlerën e synuar, pajisja ndalon automatikisht.

Ky mekanizëm njihet si sistem me kontroll të mbyllur, ku matja dhe ndërhyrja realizohen në mënyrë të automatizuar.

Me fjalë të thjeshta, studiuesit po përpiqen të krijojnë një teknologji që jo vetëm e mat sheqerin, por edhe ndërhyn për ta ulur atë.

Çfarë treguan eksperimentet?

Rezultatet e para janë inkurajuese.

Shkencëtarët e testuan pajisjen te minjtë me diabet të tipit 2 dhe mbipeshë.

Gjatë eksperimenteve, ata vërejtën disa ndryshime të rëndësishme:

• Niveli i glukozës në gjak u normalizua brenda rreth një ore pas aktivizimit të pajisjes.
• Kafshët që iu nënshtruan trajtimit shënuan ulje të peshës trupore.
• U vunë re përmirësime në nivelet e triglicerideve.
• Sistemi funksionoi gjatë një periudhe studimore prej gjashtë javësh.
• Nuk u identifikuan episode të hipoglikemisë apo efekte të rëndësishme të padëshiruara gjatë periudhës së vëzhgimit.

Sipas vlerësimeve të ekspertëve të pavarur, në disa prej eksperimenteve ulja e peshës trupore arriti deri në dhjetë për qind.

Megjithatë, këto rezultate janë regjistruar te kafshët laboratorike dhe nuk mund të konsiderohen provë e efektivitetit te pacientët njerëzorë.

A është gjetur kura për diabetin?

Jo. Dhe ky është dallimi më i rëndësishëm që duhet të kuptojnë lexuesit.

Edhe pse titujt në rrjetet sociale mund të krijojnë përshtypjen se shkencëtarët kanë zbuluar një trajtim që zëvendëson insulinën, realiteti shkencor është më i ndërlikuar.

Pajisja ECHO nuk e ka shëruar diabetin dhe nuk është testuar ende në prova klinike te njerëzit.

Studiuesit kanë treguar se mekanizmi mund të funksionojë në kushte eksperimentale, por kjo nuk garanton se do të jetë po aq efektiv dhe i sigurt në organizmin e njeriut.

Për më tepër, diabeti është një sëmundje metabolike komplekse. Kontrolli i glukozës është shumë i rëndësishëm, por nuk përbën të vetmin aspekt të trajtimit.

Në veçanti, personat me diabet të tipit 1 kanë nevojë për insulinë dhe kjo teknologji nuk është dëshmuar si zëvendësim i saj.

Çfarë thonë ekspertët e pavarur?

Studimi ka tërhequr vëmendjen e specialistëve ndërkombëtarë të diabetit, ushqyerjes dhe farmakologjisë.

Në komentet e publikuara nga Science Media Centre Spain, profesor José M. Ordovás nga Universiteti Tufts në Shtetet e Bashkuara të Amerikës e vlerëson studimin si një provë interesante të funksionimit të konceptit.

Megjithatë, ai thekson se eksperimentet janë kryer me grupe të vogla minjsh dhe se ende mungojnë të dhënat për sigurinë afatgjatë.

Një pyetje veçanërisht e rëndësishme lidhet me veshkat.

Meqenëse pajisja e shndërron glukozën në një substancë që eliminohet përmes urinës, studiuesit duhet të shqyrtojnë se çfarë ndodh te personat që kanë funksion të dëmtuar të veshkave.

Ekspertët kërkojnë gjithashtu hetime të mëtejshme mbi efektet metabolike dhe ndikimet e mundshme të përdorimit të zgjatur të pajisjes.

Këto janë çështje që duhen sqaruar përpara se teknologjia të konsiderohet e përshtatshme për trajtimin e pacientëve.

Kur mund të përdoret te njerëzit?

Aktualisht nuk ekziston një datë e konfirmuar për përdorimin klinik të kësaj pajisjeje.

Studiuesit synojnë të vazhdojnë zhvillimin teknologjik dhe vlerësimin e sigurisë së saj.

Përpara se të përdoret në spitale, teknologjia duhet të kalojë nëpër faza të tjera testimi, përfshirë studime të mëtejshme te kafshët dhe, nëse rezultatet e lejojnë, prova klinike te njerëzit.

Vetëm pas vlerësimeve të sigurisë, efektivitetit dhe miratimit nga autoritetet përkatëse shëndetësore mund të shqyrtohet përdorimi i saj në praktikën mjekësore.

Prandaj, çdo pretendim se kjo pajisje tashmë mund të blihet apo se pacientët mund ta ndërpresin insulinën është i pabazuar në rezultatet aktuale.

Një mundësi e re për mjekësinë e së ardhmes

Rëndësia e këtij zbulimi shkon përtej diabetit.

Për herë të parë në këtë qasje eksperimentale, studiuesit kanë demonstruar një sistem të implantueshëm që përdor reaksione elektrokimike për të ndikuar drejtpërdrejt në përqendrimin e glukozës.

Nëse kërkimet e ardhshme konfirmojnë sigurinë dhe efektivitetin e tij, kjo teknologji mund të kontribuojë në zhvillimin e trajtimeve të reja elektronike për sëmundjet metabolike.

Ajo mund të shënojë një drejtim të ri kërkimor, ku pajisjet inteligjente nuk kufizohen vetëm në monitorimin e gjendjes shëndetësore, por marrin pjesë edhe në trajtim.

Megjithatë, mundësia shkencore nuk është e njëjtë me një trajtim të miratuar.

Përfundim

Zbulimi i shkencëtarëve zviceranë është real, i dokumentuar dhe i botuar në një revistë shkencore ndërkombëtare.

Rezultatet e tij janë premtuese dhe tregojnë se kontrollimi i glukozës përmes një implanti elektronik mund të jetë një drejtim i vlefshëm kërkimor.

Por rruga nga laboratori deri te pacienti është ende e gjatë.

Për momentin, personat me diabet duhet të vazhdojnë trajtimin e përshkruar nga mjekët dhe të mos ndryshojnë barnat apo dozën e insulinës për shkak të lajmeve mbi këtë zbulim.

Shkenca ka bërë një hap interesant përpara. Tani mbetet të vërtetohet nëse kjo teknologji mund ta ndryshojë vërtet jetën e njerëzve me diabet.

---

Burimet shkencore

1. Revista Science – Studimi origjinal

Maity, D. dhe bashkëpunëtorët (2026). Wireless electrocatalytic closed-loop system for drug-free management of diabesity.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42912137/

DOI: 10.1126/science.ady8560

2. ETH Zürich – Njoftimi zyrtar, 22 tetor 2026

https://ethz.ch/en/news-and-events/eth-news/news/2026/10/tackling-diabetes-with-an-electronic-implant.html

3. Science Media Centre Spain – Vlerësimet e ekspertëve të pavarur

https://sciencemediacentre.es/en/wireless-electronic-device-treating-diabetes-and-obesity-without-drugs-has-been-tested-mice

---

Radio Lyra – Në hap me kohën.

www.radiolyra.com

Përgatiti: Hysni Baliu

5 nëntor 2026, ora 13:27,