Japonia shënon një arritje historike: miratohet trajtimi i parë i Parkinsonit me qeliza staminale iPS

www.radiolyra.com 

6 nëntor 2026 | Radio Lyra – Shëndetësi dhe shkencë

Një zhvillim i jashtëzakonshëm në mjekësinë moderne po sjell shpresë për miliona njerëz që jetojnë me sëmundjen e Parkinsonit. Japonia ka miratuar një trajtim të ri që synon të zëvendësojë qelizat nervore të dëmtuara në tru. Por a do të thotë kjo se shkencëtarët janë pranë shërimit të kësaj sëmundjeje?

Japonia hap një kapitull të ri në mjekësi

Më 6 mars 2026, autoritetet shëndetësore të Japonisë miratuan, me kushte dhe për një periudhë të kufizuar, trajtimin AMCHEPRY, i njohur shkencërisht si raguneprocel.

Ky produkt, i zhvilluar nga kompania japoneze Sumitomo Pharma në bashkëpunim me partnerët shkencorë, përfaqëson trajtimin e parë të miratuar në botë për Parkinsonin që përdor qeliza nervore të krijuara nga qelizat staminale pluripotente të induktuara, të njohura si iPS.

Ky është një moment historik në mjekësinë rigjeneruese, sepse synon jo vetëm lehtësimin e simptomave, por edhe zëvendësimin e një pjese të qelizave që humbasin gjatë zhvillimit të sëmundjes.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se ky miratim nuk përfaqëson ende një kurë përfundimtare.

Transplanti i ri në tru – çfarë ndodhi në tetor 2026?

Më 30 tetor 2026, Spitali Universitar i Kiotos njoftoi zyrtarisht se kishte filluar përdorimin e trajtimit të miratuar.

Gjatë muajit tetor, një grua në të pesëdhjetat iu nënshtrua transplantimit të qelizave të përgatitura në laborator.

Sipas spitalit, gjendja e pacientes pas ndërhyrjes ishte e mirë dhe ajo kishte dalë nga spitali.

Ky është një zhvillim inkurajues, por mjekët nuk kanë deklaruar se pacientja është shëruar nga Parkinsoni.

Efektet afatgjata të transplantit do të vlerësohen përmes ndjekjes së vazhdueshme mjekësore.

Si funksionon trajtimi me qeliza staminale?

Për të kuptuar rëndësinë e kësaj arritjeje, duhet të dimë çfarë ndodh në trurin e një personi që vuan nga Parkinsoni.

Në këtë sëmundje, disa qeliza nervore që prodhojnë dopaminë fillojnë të humbasin gradualisht.

Dopamina është një substancë kimike që ndihmon trurin të kontrollojë lëvizjet e trupit.

Kur prodhimi i saj zvogëlohet, mund të shfaqen dridhjet, ngurtësimi i muskujve, ngadalësimi i lëvizjeve dhe vështirësitë në ecje e në ruajtjen e ekuilibrit.

Trajtimi i ri mbështetet në një ide revolucionare: nëse truri humbet qeliza të rëndësishme nervore, a mund t'i zëvendësojmë ato me qeliza të reja?

Shkencëtarët përdorin qeliza të zakonshme njerëzore, të cilat riprogramohen në laborator për t'u kthyer në qeliza staminale iPS.

Më pas, këto qeliza drejtohen të zhvillohen në qeliza pararendëse të neuroneve që prodhojnë dopaminë.

Me një ndërhyrje të specializuar kirurgjikale, ato transplantohen në një zonë të trurit të quajtur putamen, e rëndësishme për kontrollin e lëvizjeve.

Shpresa e studiuesve është që qelizat e transplantuara të mbijetojnë, të zhvillohen dhe të ndihmojnë në përmirësimin e funksioneve motorike.

Çfarë tregojnë studimet shkencore?

Një studim klinik i Universitetit të Kiotos, i botuar në revistën prestigjioze shkencore Nature në prill 2025, dha rezultatet e para premtuese.

Në studim morën pjesë shtatë pacientë me Parkinson, të moshës 50 deri në 69 vjeç, të cilët iu nënshtruan transplantimit të qelizave.

Studiuesit i ndoqën pacientët për të vlerësuar sigurinë e trajtimit dhe ndryshimet në simptomat e tyre.

Nga gjashtë pacientët e përfshirë në vlerësimin e efektivitetit:

• Katër treguan përmirësim të funksioneve motorike gjatë vlerësimit pa efektin e barnave kundër Parkinsonit.
• Pesë treguan përmirësim gjatë vlerësimit nën efektin e barnave.
• Qelizat e transplantuara treguan aftësi për të mbijetuar dhe për të prodhuar dopaminë.
• Gjatë periudhës së studimit nuk u identifikua formim tumoresh nga qelizat e transplantuara.

Nuk u raportuan ngjarje të rënda të padëshiruara në këtë grup, megjithëse pati efekte të padëshiruara të lehta dhe mesatare.

Këto rezultate janë të rëndësishme, por numri i pacientëve ishte shumë i vogël dhe studimi nuk kishte një grup kontrolli të rastësishëm.

Prandaj, nevojiten studime më të mëdha për të përcaktuar me saktësi përfitimet dhe rreziqet.

A do të thotë kjo fundi i sëmundjes së Parkinsonit?

Përgjigjja shkencore është: ende jo.

Sëmundja e Parkinsonit është një çrregullim kompleks neurodegjenerativ, që mund të ndikojë jo vetëm në lëvizje, por edhe në gjumë, humor, kujtesë dhe funksione të tjera.

Zëvendësimi i neuroneve që prodhojnë dopaminë mund të ndihmojë në përmirësimin e disa simptomave motorike, por nuk është provuar se ky transplant ndalon të gjitha proceset që shkaktojnë përparimin e sëmundjes.

Gjithashtu, trajtimi nuk është miratuar për çdo pacient.

Miratimi japonez synon pacientët tek të cilët trajtimet ekzistuese me barna, përfshirë levodopën, nuk japin përgjigje të mjaftueshme për simptomat motorike.

Për momentin, bëhet fjalë për një mundësi të re terapeutike, jo për një shërim të garantuar.

Pse ky zbulim është kaq i rëndësishëm?

Për dekada, shumica e trajtimeve të Parkinsonit janë përqendruar në zëvendësimin ose përmirësimin e veprimit të dopaminës përmes barnave dhe metodave të tjera.

Trajtimi japonez përfaqëson një qasje tjetër.

Ai synon të rikthejë një pjesë të funksionit biologjik duke transplantuar qeliza të reja.

Nëse studimet e ardhshme konfirmojnë sigurinë dhe efektivitetin, kjo teknologji mund të bëhet një mundësi e rëndësishme për pacientë të përzgjedhur me Parkinson.

Për më tepër, suksesi i saj mund t'i japë shtysë kërkimeve në mjekësinë rigjeneruese edhe për sëmundje të tjera.

Por për këto përdorime nevojiten prova të veçanta shkencore.

Çfarë pritet të ndodhë tani?

Miratimi i Japonisë është i kushtëzuar dhe i kufizuar në kohë.

Kompania zhvilluese duhet të mbledhë të dhëna shtesë mbi sigurinë dhe efektivitetin e trajtimit, për të mbështetur miratimin e plotë.

Shkencëtarët duhet të përcaktojnë sa gjatë mbijetojnë qelizat e transplantuara, sa përmirësohen simptomat, cilët pacientë përfitojnë më shumë dhe cilat mund të jenë rreziqet afatgjata.

Kjo do të kërkojë kohë, kujdes dhe vlerësim të vazhdueshëm shkencor.

Përfundim – një shpresë e re, por jo një mrekulli e provuar

Përparimi i Japonisë dëshmon se mjekësia po hyn në një epokë ku shkencëtarët nuk përpiqen vetëm të trajtojnë simptomat e disa sëmundjeve, por edhe të riparojnë funksione të dëmtuara të organizmit.

Ky është një hap i rëndësishëm për kërkimin shkencor dhe një burim shprese për njerëzit që jetojnë me Parkinsonin.

Megjithatë, shpresa duhet të mbështetet gjithmonë në prova.

Japonia nuk ka shpallur shërimin e Parkinsonit. Ajo ka hapur një rrugë të re drejt trajtimeve që mund të ndryshojnë të ardhmen e kësaj sëmundjeje.

Dhe pikërisht këtu qëndron rëndësia e vërtetë e këtij lajmi.

---

Burimet shkencore dhe zyrtare

1. Spitali Universitar i Kiotos, 30 tetor 2026 – Njoftimi zyrtar për transplantin.
2. Sumitomo Pharma, 6 mars 2026 – Miratimi i trajtimit AMCHEPRY.
3. Nature, 2025 – Studimi klinik mbi transplantimin e qelizave iPS te pacientët me Parkinson.
4. Fondacioni Michael J. Fox, 11 mars 2026 – Vlerësimi i miratimit të kufizuar të trajtimit.

Radio Lyra – Në hap me kohën.

Artikulli ka karakter informues dhe nuk zëvendëson këshillimin nga një mjek specialist.

6 nëntor 2026, ora 14:28