Përgjigjet e inteligjencës artificiale nuk janë ende zëvendësim i besueshëm për anketat njerëzore

 www.radiolyra.com

15.tetor.2026

Një studim ndërkombëtar në revistën Nature Human Behaviour tregon se modelet e mëdha gjuhësore mund të riprodhojnë disa prirje demografike, por kanë vështirësi të parashikojnë dallimet kulturore dhe preferencat e individëve. Për këtë arsye, studiuesit vlerësojnë se përgjigjet e simuluara nuk janë ende zëvendësim i besueshëm për anketat përfaqësuese. Studimi u botua më 12 tetor 2026. 

Si u zhvillua studimi?

Studiuesit krijuan profile të simuluara, të quajtura “binjakë digjitalë”, për 67.201 pjesëmarrës të anketuar në 74 vende. Profilet përfshinin të dhëna si mosha, gjinia, aftësia njohëse dhe vendi. Modelet iu përgjigjën të njëjtit pyetësor si pjesëmarrësit, për gjashtë preferenca ekonomike: gatishmëria për të rrezikuar, durimi, altruizmi, besimi dhe reciprociteti pozitiv e negativ. 

Çfarë treguan rezultatet?

• Modelet riprodhuan drejtimin e 77,8 për qind të dallimeve të lidhura me moshën, gjininë dhe aftësinë njohëse.
• Për dallimet kulturore, përputhja ishte 48,1 për qind — afër nivelit të rastësisë.
• Parashikimet shpjeguan vetëm 1,3 për qind të ndryshimeve mes individëve dhe 4,2 për qind të ndryshimeve mes vendeve.
• Në shumë prej modeleve të testuara, rezultatet ishin më të dobëta për vende me zhvillim ekonomik dhe infrastrukturë digjitale më të kufizuar.
• Studimi nuk gjeti prova të qarta se modelet më të reja të krahasuara ishin më të sakta se disa modele më të vjetra. 

Pse ka rëndësi?

Përgjigjet e simuluara nga inteligjenca artificiale mund të duken bindëse, por kjo nuk do të thotë se përfaqësojnë me saktësi përvojat dhe mendimet e njerëzve. Nëse përdoren si zëvendësim i anketave reale, ato mund të japin një pamje tepër të njëtrajtshme të shoqërive dhe të lënë më pak të përfaqësuara grupet ose vendet që pasqyrohen më pak në të dhënat digjitale.

Gjetjet sugjerojnë se këto modele mund të ndihmojnë në formulimin paraprak të hipotezave ose në përmirësimin e pyetësorëve. Për matjen përfundimtare të opinionit publik dhe për vlerësimin e politikave, nevojiten të dhëna nga pjesëmarrësit njerëzorë dhe verifikim i kujdesshëm.

Kufizimet e studimit

Studimi përqendrohej në gjashtë preferenca ekonomike, ndaj rezultatet nuk mund të përgjithësohen automatikisht për të gjitha bindjet dhe sjelljet shoqërore. Profilet e simuluara përmbanin disa karakteristika të pjesëmarrësve, por nuk përfaqësonin tërë përvojën e tyre. Po ashtu, studimi analizoi përgjigje në pyetësorë, jo sjelljen reale të njerëzve në jetën e përditshme.

Prova dhe interpretimi

Prova: Modelet riprodhuan disa prirje demografike, por shpjeguan pak nga ndryshimet mes individëve dhe vendeve, dhe patën përputhje të dobët për dallimet kulturore.

Interpretim i kujdesshëm: Rezultatet tregojnë se modelet mund të pasqyrojnë disa rregullsi të përgjithshme, por nuk kapin me besueshmëri larminë e përvojës njerëzore.

Çfarë nuk provon studimi: Ai nuk tregon se inteligjenca artificiale është e pavlefshme për kërkimin shoqëror. Tregon se përgjigjet e saj nuk duhet të trajtohen si zëvendësim i anketave përfaqësuese pa verifikim njerëzor.

Burimi: Studimi në Nature Human Behaviour