Radio Lyra

www.radiolyra.com  Bashkimi Evropian ka shprehur shqetësim të thellë për ndryshimet ligjore të miratuara nga Kuvendi i Kosovës. Brukseli vlerëson se ato bien ndesh me detyrimet ndërkombëtare të vendit dhe kërkon respektimin e pavarësisë së Dhomave të Specializuara. PMosmarrëveshja mund të ndikojë në marrëdhëniet e Kosovës me Bashkimin Evropian. Përfaqësuesit e Partisë Demokratike të Kosovës e kundërshtojnë vlerësimin e Brukselit. Burimi: Radio Evropa e Lirë⁠  

www.radiolyra.com  Një meta-analizë në Educational Psychology Review përmblodhi 33 studime me 94 madhësi efekti mbi ndërhyrjet teknologjike, përfshirë programe tradicionale, inteligjencë artificiale dhe AI gjeneruese. Provat e verifikuara Ndërhyrjet teknologjike lidheshin mesatarisht me përmirësim mesatar–të konsiderueshëm të metakognicionit: Hedges’ g = 0,653. Por baza e provave kishte dobësi të rëndësishme: vetëm 9 nga 33 studimet ishin të randomizuara; asnjë studim nuk u vlerësua me rrezik të ulët paragjykimi; 95,7% e rezultateve mbështeteshin në vetëraportim; efektet ndryshonin ndjeshëm ndërmjet studimeve; AI dhe AI gjeneruese nuk rezultuan statistikisht më efektive se teknologjitë e tjera; avantazhet e sugjeruara për udhëzimin, reagimin e menjëhershëm dhe kontrollin nga sistemi nuk mbetën domethënëse pas korrigjimit për testimet e shumëfishta. � Springer Nature Link Çfarë ka ndryshuar Meta-analiza e zhvendos pyetjen nga “A e përmirëson AI-ja të mësuarit?” te “Çfarë lloj mbësht...

  www.radiolyra.com  08.tetor.2026 Studimi në Nature Mental Health analizoi të dhënat gjatësore dhe skanimet funksionale të trurit të 434 pjesëmarrësve nga studimi shumëqendror NAPLS-3. Prej tyre, 356 konsideroheshin në rrezik të lartë klinik për psikozë dhe 78 ishin kontrolle të shëndetshme. Provat e verifikuara Gjatë tetë muajve, dobësimi i lidhjeve funksionale ndërmjet pjesëve të hipokampusit: shoqërohej me përkeqësimin e simptomave negative, si mungesa e motivimit dhe tërheqja shoqërore; shoqërohej me më shumë simptoma depresive dhe funksionim më të dobët psikosocial; paraprinte përkeqësimin e simptomave negative, ndërsa modeli i kundërt nuk u evidentua; ishte specifik për grupin në rrezik dhe nuk u gjet njësoj në rajone të tjera të trurit. Megjithatë, ndryshimi cerebral nuk parashikoi se cilët pjesëmarrës kaluan realisht në psikozë. � Nature Mental Health +1 Çfarë ka ndryshuar Shumica e përpjekjeve për të parashikuar psikozën përqendrohen te vetë kalimi drejt çrregullimit...

www.radiolyra.com  07.tetor.2026 Reuters: Ndryshimi i ligjit ishte pjesë e marrëveshjes politike që mundësoi zgjedhjen e presidentes dhe shmangu zgjedhjet e parakohshme.  www.reuters.com Associated Press: Kuvendi miratoi kufizimin e kompetencave të gjykatës përpara zgjedhjes së presidentes, ndërsa protestuesit kërkonin miratimin jashtë parlamentit.  apnews.com Agence France-Presse: Thekson miratimin e përshpejtuar dhe ngushtimin e kompetencave. Sipas raportimit të saj, ndryshimi nuk do të prekte dënimet aktuale të katër ish-udhëheqësve.  www.afp.com Radio Evropa e Lirë: Miratimi parlamentar nuk garanton zbatueshmërinë; ndryshimet mund të përballen me shqyrtim kushtetues dhe detyrimet ndërkombëtare të Kosovës.  www.rferl.org Deutsche Welle: Në raportimin për leximin e parë, thekson se propozimi kufizon mandatin, por nuk parashikon shpërbërjen e gjykatës apo ndalimin e apelit.  amp.dw.com Euronews: Shpjegon ngushtimin e juridiksionit drejt periudhës së pasluf...

 www.radiolyra.com  07.tetor.2026 Faktorët që quajmë “mjedisorë” mund të lidhen pjesërisht edhe me prirjet gjenetike Një studim në revistën Schizophrenia analizoi 307.493 pjesëmarrës të UK Biobank pa diagnozë të regjistruar të skizofrenisë, çrregullimit bipolar ose depresionit madhor dhe pa përdorim të antipsikotikëve. Studiuesit krahasuan nëntë rezultate poligjenike me 49 faktorë të konsideruar zakonisht si rreziqe mjedisore. Provat e verifikuara Nga 441 analizat statistikore: 212 lidhje mbetën domethënëse pas korrigjimit për testimet e shumta. Rezultatet poligjenike për çrregullimin e deficitit të vëmendjes me hiperaktivitet, arritjet arsimore, depresionin madhor, skizofreninë dhe çrregullimin bipolar kishin lidhjet më të gjera me faktorët mjedisorë. Lidhjet shfaqeshin në fusha shoqërore, ekonomike, të sjelljes, njohëse dhe të perceptimit. Faktorët që vareshin nga perceptimi ose vlerësimi subjektiv kishin mesatarisht lidhje më të forta me rrezikun poligjenik sesa shumë matje...

 www.radiolyra.com  07.tetor.2026 Regjistrimi i drejtpërdrejtë tregon se klaustrumi njerëzor përpunon pasigurinë dhe gabimet e parashikimit Klaustrumi është një shtresë shumë e hollë neuronesh, e lidhur me pjesën më të madhe të korteksit. Funksioni i tij ka qenë prej kohësh i paqartë, sepse aktiviteti i neuroneve të tij është jashtëzakonisht i vështirë të regjistrohet drejtpërdrejt te njerëzit. Studiuesit regjistruan neurone individuale te shtatë pacientë me epilepsi që kishin elektroda të vendosura për arsye klinike. Katër prej tyre kishin elektroda që arrinin në klaustrum. Aktiviteti u krahasua me neuronet e korteksit cingular anterior dhe amigdalës. Provat e verifikuara Pjesëmarrësit drejtonin një anije kozmike në një lojë ku duhej të mësonin se në cilën zonë kishte probabilitet më të lartë për kalim të sigurt. Rreth 70% e neuroneve të regjistruara në klaustrum dhe korteksin cingular anterior ndryshonin aktivitet gjatë detyrës, kundrejt rreth 30% në amigdalë. 28,2% e neuron...

 www.radiolyra.com JUSTINA SHIROKA-PULA ZGJIDHET PRESIDENTE E KOSOVËS 7 tetor 2026 Kuvendi i Republikës së Kosovës ka zgjedhur akademiken Justina Shiroka-Pula presidente të Republikës së Kosovës , duke i dhënë fund një periudhe të gjatë pasigurie politike rreth kreut të shtetit. Zgjedhja e saj u bë në orët e fundit të afatit kushtetues, i cili përfundonte më 6 tetor. Zgjedhja e presidentes erdhi pas negociatave intensive ndërmjet partive parlamentare. Kryeministri Albin Kurti propozoi emrin e Justina Shiroka-Pulës, ndërsa Partia Demokratike e Kosovës, e drejtuar nga Bedri Hamza, deklaroi se e pranonte kandidaturën e saj. PDK-ja propozoi Eliza Hoxhën si kundërkandidate në procesin e votimit. Arritja e marrëveshjes ishte vendimtare, sepse Gjykata Kushtetuese kishte përcaktuar se afati gjashtëdhjetëditor për zgjedhjen e presidentit përfundonte më 6 tetor 2026 . Në rast të dështimit për zgjedhjen e kreut të shtetit, vendi rrezikonte shpërndarjen e Kuvendit dhe një tjetër proces zgjedho...