Shkencëtarët japonezë zhvillojnë një ilaç që mund të mundësojë rritjen e dhëmbëve të rinj

www.radiolyra.com

Një zbulim premtues që mund të ndryshojë të ardhmen e stomatologjisë

Radio Lyra | Shkencë dhe Shëndetësi

10 nëntor 2026

Një e ardhme ku dhëmbët e humbur mund të rriten përsëri?

Imagjinoni një botë ku humbja e një dhëmbi nuk do të thotë domosdoshmërisht vendosja e një implanti apo proteze. Një botë ku organizmi mund të nxitet të formojë përsëri dhëmbët e vet natyrorë.

Kjo ide, që dikur dukej si pjesë e fantashkencës, sot është objekt i kërkimeve serioze shkencore në Japoni.

Një grup studiuesish japonezë, të udhëhequr nga doktori Katsu Takahashi, ka zhvilluar një ilaç eksperimental që synon nxitjen e formimit të dhëmbëve të rinj.

Ilaçi, i njohur me emrin TRG-035, po zhvillohet nga kompania bioteknologjike japoneze Toregem BioPharma.

Por sa afër jemi një trajtimi të tillë? A mund të rriten vërtet dhëmbët e rinj te njerëzit?

Si funksionon ilaçi?

Trupi i njeriut ka mekanizma biologjikë që përcaktojnë se kur dhe si zhvillohen dhëmbët.

Gjatë fëmijërisë, shumica e njerëzve kalojnë nëpër dy faza të zhvillimit të dhëmbëve: fillimisht dalin dhëmbët e qumështit dhe më vonë dhëmbët e përhershëm.

Studiuesit japonezë kanë përqendruar vëmendjen te një proteinë e quajtur USAG-1, e cila ndikon në sinjalet biologjike që kontrollojnë zhvillimin e dhëmbëve.

Kjo proteinë mund të pengojë disa procese që ndihmojnë formimin e tyre.

Ilaçi TRG-035 përmban një antitrup të krijuar për të bllokuar veprimin e proteinës USAG-1. Synimi është të lejojë aktivizimin e mekanizmave natyrorë të zhvillimit të dhëmbëve.

Pra, ndryshe nga implantet dentare, të cilat zëvendësojnë mekanikisht dhëmbin e humbur, kjo teknologji synon të nxisë organizmin të formojë një dhëmb biologjik.

Megjithatë, ky mekanizëm ende nuk është vërtetuar si trajtim i suksesshëm te njerëzit.

Çfarë treguan eksperimentet shkencore?

Në vitin 2021, studiuesit japonezë publikuan rezultate të rëndësishme në revistën shkencore Science Advances.

Eksperimentet te minjtë laboratorikë treguan se bllokimi i proteinës USAG-1 mund të ndikojë në zhvillimin e dhëmbëve dhe, në kushte të caktuara, të nxisë formimin e dhëmbëve shtesë.

Këto rezultate treguan se numri i dhëmbëve nuk kontrollohet vetëm nga një program biologjik i pandryshueshëm, por mund të ndikohet edhe nga mekanizma molekularë.

Megjithatë, ekziston një dallim shumë i rëndësishëm: rezultatet te kafshët nuk garantojnë rezultate të njëjta te njerëzit.

Pikërisht për këtë arsye nevojiten prova klinike të kontrolluara.

Në cilën fazë ndodhet ilaçi në vitin 2026?

Kërkimi tashmë ka kaluar nga eksperimentet laboratorike në provat klinike te njerëzit.

Faza e parë klinike është përfunduar. Qëllimi kryesor i saj ishte vlerësimi i sigurisë dhe i mënyrës se si organizmi e përballon ilaçin.

Më 25 shkurt 2026, kompania Toregem BioPharma konfirmoi zyrtarisht përfundimin e fazës së parë.

Ndërsa më 17 gusht 2026, kompania njoftoi se Agjencia Japoneze e Farmaceutikës dhe Pajisjeve Mjekësore, e njohur si PMDA, kishte përfunduar shqyrtimin e dokumentacionit për provën e fazës së dytë, të quajtur IIa.

Kjo fazë synon të studiojë më tej sigurinë dhe efektin e mundshëm të ilaçit te pacientët që kanë mungesë të lindur të dhëmbëve.

Megjithatë, deri më 10 nëntor 2026, nuk ka ende rezultate klinike të publikuara që vërtetojnë se ky ilaç u ka rritur njerëzve dhëmbë të rinj.

Ilaçi nuk është miratuar për përdorim të zakonshëm dhe nuk është në shitje në farmaci.

Kush mund të përfitojë i pari?

Në fazën fillestare, studiuesit po përqendrohen te personat që kanë lindur me mungesë të disa dhëmbëve për shkak të çrregullimeve të zhvillimit.

Kjo gjendje njihet në mjekësi si agjenezi dentare.

Te disa persona mungon vetëm një dhëmb, ndërsa te të tjerët mund të mungojnë shumë dhëmbë të përhershëm.

Kjo gjendje mund të ndikojë në përtypje, shqiptimin e fjalëve, zhvillimin e nofullave dhe cilësinë e jetës.

Nëse ilaçi rezulton i sigurt dhe efektiv, ai mund të krijojë një mundësi të re trajtimi për këta pacientë.

A do të mund të rriten edhe dhëmbët e humbur nga mosha ose sëmundjet?

Kjo është një nga pyetjet më të rëndësishme.

Miliona njerëz në mbarë botën humbasin dhëmbë për shkak të kariesit, infeksioneve, sëmundjeve të mishrave të dhëmbëve ose dëmtimeve fizike.

Sot, zgjidhjet më të zakonshme janë implantet, urat dhe protezat dentare.

Studiuesit shpresojnë se në të ardhmen ilaçi mund të përdoret edhe te personat që i kanë humbur dhëmbët gjatë jetës.

Por këtu duhet bërë një dallim shkencor.

Nxitja e zhvillimit të një dhëmbi që nuk është formuar kurrë mund të jetë biologjikisht e ndryshme nga krijimi i një dhëmbi të ri në vendin ku një dhëmb i përhershëm është humbur.

Për këtë arsye, përdorimi i ilaçit te të rriturit që kanë humbur dhëmbët mbetet një mundësi kërkimore, jo një terapi e provuar.

Kur mund të bëhet i disponueshëm?

Studiuesit kanë paraqitur vitin 2030 si një objektiv të mundshëm për futjen e trajtimit në përdorim në Japoni.

Megjithatë, ky është një synim dhe jo një datë e garantuar.

Përpara përdorimit të gjerë, ilaçi duhet të kalojë prova të tjera klinike, të dëshmojë efektivitetin dhe sigurinë, si dhe të marrë miratimin e autoriteteve shëndetësore.

Një trajtim që funksionon në laborator mund të mos japë rezultatet e pritshme te njerëzit.

Prandaj, pacientët nuk duhet t'i shtyjnë trajtimet e nevojshme dentare duke pritur këtë ilaç eksperimental.

Pse ky kërkim është kaq i rëndësishëm?

Rëndësia e këtij projekti shkon përtej stomatologjisë.

Ai është pjesë e një fushe të quajtur mjekësia rigjeneruese, e cila synon të përdorë proceset biologjike të organizmit për të riparuar ose rikrijuar inde të dëmtuara.

Në vend që të zëvendësojnë vetëm pjesët e humbura të trupit me materiale artificiale, shkencëtarët po përpiqen të kuptojnë nëse organizmi mund të nxitet t'i rindërtojë vetë ato.

Nëse kërkimet për rigjenerimin e dhëmbëve japin rezultate të suksesshme, kjo mund të hapë rrugë të reja për trajtimet biologjike të së ardhmes.

Megjithatë, çdo teknologji e tillë duhet të vlerësohet veçmas dhe nuk mund të nxirren përfundime për rigjenerimin e organeve të tjera vetëm nga kërkimet dentare.

Përfundim: Një shpresë e bazuar në shkencë, jo ende një kurë

Kërkimet japoneze për rritjen e dhëmbëve përfaqësojnë një zhvillim premtues në stomatologjinë rigjeneruese.

Eksperimentet te kafshët kanë sjellë rezultate inkurajuese dhe provat klinike te njerëzit kanë nisur.

Megjithatë, mbetet ende për t'u vërtetuar nëse ilaçi mund të krijojë dhëmbë të rinj te njerëzit në mënyrë të sigurt dhe funksionale.

Historia e këtij kërkimi na kujton se zbulimet më të mëdha shkencore fillojnë shpesh me një pyetje që dikur dukej e pamundur.

Ndoshta një ditë humbja e një dhëmbi nuk do të jetë më e përhershme. Por deri atëherë, shkenca duhet të japë provat që e kthejnë shpresën në realitet.

Burimet shkencore

1. Science Advances (2021): Anti-USAG-1 therapy for tooth regeneration through enhanced BMP signaling.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33579703/

2. Journal of Oral Biosciences (2024): Development of a new antibody drug to treat congenital tooth agenesis.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39389160/

3. Toregem BioPharma (25 shkurt 2026): Njoftimi zyrtar për përfundimin e fazës së parë klinike.

https://toregem.co.jp/en/archives/8521

4. Toregem BioPharma (17 gusht 2026): Njoftimi për fazën klinike IIa.

https://toregem.co.jp/archives/9765

5. Kitano Hospital: Informacioni mbi programin e kërkimit dhe zhvillimin klinik të trajtimit.

https://toothreg.jp/en/research/index.html

Në hap me kohën.

Autor dhe përgatitja për publikim: Hysni Baliu

Data e përgatitjes: 10 nëntor 2026, ora 14:34 (Suedi).

Kërko në Radio Lyra

Radio Lyra