VAKSINA KUNDËR KANCERIT ELI-002: 84% PËRGJIGJE IMUNITARE, POR A ËSHTË VËRTET NJË ZBULIM REVOLUCIONAR?

www.radiolyra.com 

Radio Lyra | Shkencë dhe Shëndetësi

11 nëntor 2026

Një vaksinë eksperimentale kundër kancerit ka ngjallur shpresa të reja në botën e mjekësisë. Studimet shkencore tregojnë se ajo ka arritur të aktivizojë sistemin imunitar te një përqindje e lartë pacientësh me kancer të pankreasit dhe kancer kolorektal. Megjithatë, rezultatet më të fundit tregojnë se rruga drejt një trajtimi të provuar është ende e gjatë.

Një zbulim që ka tërhequr vëmendjen e shkencëtarëve

Lufta kundër kancerit vazhdon të jetë një nga sfidat më të mëdha të mjekësisë moderne. Çdo vit, miliona njerëz në mbarë botën diagnostikohen me sëmundje tumorale, ndërsa shkencëtarët kërkojnë mënyra gjithnjë e më të sakta dhe më efektive për trajtimin e tyre.

Një nga zhvillimet premtuese është vaksina eksperimentale ELI-002, e zhvilluar për të nxitur sistemin imunitar të njohë dhe të sulmojë qelizat që mbartin mutacione të caktuara gjenetike të lidhura me kancerin.

Në rrjetet sociale është përhapur pretendimi se vaksina ka arritur një shkallë përgjigjeje prej 84 për qind kundër dy prej formave më të rrezikshme të kancerit.

Por çfarë thonë realisht studimet shkencore?

Çfarë është vaksina ELI-002?

ELI-002 është një vaksinë terapeutike eksperimentale. Kjo do të thotë se ajo po studiohet si trajtim për pacientët që tashmë janë diagnostikuar me kancer.

Ajo ndryshon nga vaksinat tradicionale që përdoren për parandalimin e sëmundjeve infektive.

Vaksina është krijuar për të nxitur sistemin imunitar të reagojë ndaj disa formave të ndryshuara të proteinës KRAS.

KRAS është një proteinë që merr pjesë në kontrollin e rritjes dhe ndarjes së qelizave. Kur gjeni përkatës pëson mutacione të caktuara, ai mund të kontribuojë në zhvillimin dhe përparimin e kancerit.

Studiuesit synojnë që përmes vaksinës të aktivizojnë qelizat T, të cilat janë pjesë e mbrojtjes natyrore të organizmit.

Qëllimi është që sistemi imunitar të njohë më mirë qelizat me këto mutacione dhe potencialisht të zvogëlojë rrezikun e rikthimit të sëmundjes pas trajtimeve standarde.

Studimi i parë: 84 për qind e pacientëve treguan përgjigje imunitare

Më 9 janar 2024, revista shkencore Nature Medicine publikoi rezultatet e studimit klinik AMPLIFY-201.

Në këtë studim morën pjesë 25 pacientë:

• 20 pacientë me kancer të pankreasit.
• 5 pacientë me kancer kolorektal.

Të gjithë kishin kaluar trajtime kundër kancerit, përfshirë ndërhyrje kirurgjikale dhe kimioterapi, por vazhdonin të kishin tregues që sugjeronin praninë e mundshme të sëmundjes minimale të mbetur.

Rezultatet ishin inkurajuese.

Në 21 nga 25 pacientët, ose 84 për qind, u vërejt një përgjigje imunitare specifike ndaj mutacioneve KRAS.

Gjithashtu, 21 pacientë treguan përgjigje të favorshme në treguesit biologjikë të tumorit.

Te gjashtë pacientë, që përbënin 24 për qind të pjesëmarrësve, treguesit e matur të tumorit u zhdukën gjatë vlerësimit.

Këto të dhëna sugjerojnë se vaksina mund të ndikojë në mënyrën si sistemi imunitar e njeh kancerin.

Megjithatë, ekziston një dallim thelbësor.

Përgjigjja imunitare prej 84 për qind nuk do të thotë se 84 për qind e pacientëve janë shëruar nga kanceri.

Ajo tregon se vaksina arriti të aktivizonte mekanizma të caktuar mbrojtës të organizmit.

Çfarë treguan rezultatet e përditësuara në vitin 2025?

Më 11 gusht 2025, Nature Medicine publikoi analizën përfundimtare të studimit të parë, pas një periudhe më të gjatë ndjekjeje të pacientëve.

Studiuesit zbuluan se përgjigjet imunitare mund të vazhdonin për një kohë të konsiderueshme.

Pacientët me përgjigje më të forta imunitare kishin, në përgjithësi, rezultate më të favorshme lidhur me kohën pa rikthim të sëmundjes dhe mbijetesën.

Kjo përforcoi interesimin shkencor për vaksinën.

Por studimi ishte i vogël dhe nuk kishte një grup krahasues të rastësishëm që nuk merrte vaksinën. Prandaj, këto rezultate nuk mjaftonin për të vërtetuar se vaksina ishte shkaku i përmirësimit të mbijetesës.

Studimi i vitit 2026: rezultate premtuese, por edhe kufizime të rëndësishme

Një zhvillim i ri u publikua më 23 tetor 2026, përsëri në revistën Nature Medicine.

Këtë herë bëhej fjalë për studimin klinik të fazës së dytë, AMPLIFY-7P, ku u testua një version i zgjeruar i vaksinës, ELI-002 7P, i njohur edhe si camupepimut.

Në studim morën pjesë 144 pacientë me kancer të pankreasit, të cilët kishin përfunduar trajtimin standard dhe nuk kishin rikthim të dukshëm të sëmundjes në ekzaminimet me imazheri.

96 pacientë morën vaksinën, ndërsa 48 u përfshinë në grupin krahasues.

Rezultatet treguan se vaksina krijoi një përgjigje imunitare specifike te 89 nga 90 pacientët e vlerësuar për këtë tregues, ose 98,9 për qind.

Megjithatë, studimi nuk arriti objektivin kryesor të paracaktuar për përmirësimin e mbijetesës pa rikthim të sëmundjes.

Koha mesatare pa rikthim të kancerit ose vdekje ishte:

• 23,8 muaj në grupin që mori vaksinën.
• 21,2 muaj në grupin krahasues.

Dallimi nuk ishte statistikisht domethënës për të gjithë pjesëmarrësit.

Analizat e disa nëngrupeve sugjeruan përfitime të mundshme, sidomos te pacientët pa ADN tumorale të dallueshme në gjak përpara vaksinimit dhe te ata që nuk kishin marrë radioterapi.

Por këto rezultate kërkojnë konfirmim në studime më të mëdha.

Ky është një dallim i rëndësishëm shkencor: një vaksinë mund të aktivizojë fuqishëm sistemin imunitar pa u provuar ende se e ul rrezikun e rikthimit të kancerit te të gjithë pacientët.

Pse ky hulumtim mbetet kaq i rëndësishëm?

Kanceri i pankreasit është veçanërisht sfidues për trajtim, sepse shpesh zbulohet në faza të avancuara dhe mund të rikthehet edhe pas trajtimit.

Kanceri kolorektal është gjithashtu një nga sëmundjet malinje që shkaktojnë numër të lartë vdekjesh në botë.

Një nga problemet më të mëdha në trajtimin e tyre është se disa qeliza kancerogjene mund të mbeten në organizëm edhe kur tumori është hequr dhe ekzaminimet nuk tregojnë më sëmundje të dukshme.

Këto qeliza mund të shkaktojnë rikthimin e kancerit më vonë.

Pikërisht këtu qëndron rëndësia e hulumtimeve mbi vaksinat terapeutike.

Nëse shkencëtarët arrijnë ta mësojnë sistemin imunitar të njohë dhe të kontrollojë qelizat e mbetura tumorale, mund të hapen mundësi të reja për parandalimin e rikthimit të disa llojeve të kancerit.

A mund ta zëvendësojë vaksina kimioterapinë?

Aktualisht, nuk ka prova të mjaftueshme shkencore që ELI-002 mund të zëvendësojë kirurgjinë, kimioterapinë ose trajtimet e tjera standarde kundër kancerit.

Studimet e deritanishme e kanë vlerësuar kryesisht si një trajtim të mundshëm pas përfundimit të terapive standarde.

Prandaj, pacientët nuk duhet t'i ndërpresin ose t'i ndryshojnë trajtimet ekzistuese duke u mbështetur në lajmet që qarkullojnë në rrjetet sociale.

Vendimet për trajtimin e kancerit duhet të merren gjithmonë në bashkëpunim me ekipin mjekësor.

A është kjo vaksina që do ta mposhtë përfundimisht kancerin?

Shkenca ende nuk mund t'i përgjigjet pozitivisht kësaj pyetjeje.

Kanceri nuk është një sëmundje e vetme, por një grup i madh sëmundjesh me karakteristika biologjike dhe gjenetike të ndryshme.

Për këtë arsye, është e pamundur të nxirret përfundimi se një vaksinë e vetme do të jetë efektive kundër çdo forme kanceri.

ELI-002 po zhvillohet për tumore me mutacione specifike të gjenit KRAS. Ajo nuk është një vaksinë universale kundër kancerit.

Përpara se të bëhet pjesë e trajtimeve të zakonshme, nevojiten prova të mëtejshme për efektivitetin dhe sigurinë e saj klinike.

Përfundimi: shpresë e re, por jo shërim i provuar

Rezultatet e vaksinës ELI-002 përfaqësojnë një zhvillim të rëndësishëm në kërkimin shkencor mbi imunoterapinë e kancerit.

Shifra 84 për qind, e përhapur në rrjetet sociale, është reale dhe vjen nga një studim i publikuar shkencor.

Megjithatë, ajo i referohet përgjigjes së sistemit imunitar dhe jo përqindjes së pacientëve të shëruar.

Edhe rezultatet më të fundit të vitit 2026 tregojnë se vaksina ka aktivitet të fuqishëm biologjik, por përfitimi i saj klinik nuk është vërtetuar ende për të gjithë grupin e pacientëve.

E ardhmja e trajtimit të kancerit mund të përfshijë gjithnjë e më shumë vaksina të personalizuara dhe imunoterapi të drejtuara ndaj mutacioneve specifike.

Por në mjekësi, shpresa duhet të ecë gjithmonë krahas provave shkencore.

Sepse një zbulim bëhet përparim i vërtetë mjekësor vetëm kur dëshmohet se përmirëson jetën dhe mbijetesën e pacientëve.

---

Burimet shkencore

1. Nature Medicine – 9 janar 2024

Studimi klinik AMPLIFY-201, faza e parë, mbi vaksinën ELI-002 2P.

https://www.nature.com/articles/s41591-023-02760-3

2. Nature Medicine – 11 gusht 2025

Rezultatet përfundimtare të fazës së parë dhe ndjekja afatgjatë e pacientëve.

https://www.nature.com/articles/s41591-025-03876-4

3. Nature Medicine – 23 tetor 2026

Studimi i randomizuar AMPLIFY-7P, faza e dytë, mbi vaksinën ELI-002 7P.

https://www.nature.com/articles/s41591-026-04734-7

---

Radio Lyra – Në hap me kohën

Përgatiti: Hysni Baliu

Data e përgatitjes: 11 nëntor 2026, ora 12:53,