Japonia shkruan histori në mjekësi: nis trajtimi i Parkinsonit me transplantim të qelizave staminale në tru

www.radiolyra.com 

12 nëntor 2026 | Radio Lyra

Një zhvillim historik në mjekësinë rigjeneruese po ngjall shpresa të reja për njerëzit që jetojnë me sëmundjen e Parkinsonit. Japonia ka miratuar një terapi inovative që përdor qeliza staminale të shndërruara në qeliza nervore prodhuese të dopaminës. Pacientja e parë e trajtuar pas miratimit ka dalë nga spitali në gjendje të mirë, por shkencëtarët paralajmërojnë se ende nuk bëhet fjalë për një shërim të provuar të sëmundjes.

Një hap historik nga shkencëtarët japonezë

Mjekësia japoneze ka shënuar një arritje të rëndësishme në luftën kundër sëmundjes së Parkinsonit, një çrregullim neurologjik progresiv që prek lëvizjen dhe cilësinë e jetës së miliona njerëzve në mbarë botën.

Më 30 tetor 2026, Spitali Universitar i Kiotos njoftoi zyrtarisht se kishte realizuar transplantimin e një terapie të re qelizore te një grua rreth të pesëdhjetave.

Sipas spitalit, ndërhyrja ishte kryer gjatë muajit tetor, ndërsa pacientja kishte kaluar mirë periudhën e menjëhershme pas operacionit dhe ishte larguar nga spitali.

Ky zhvillim pason vendimin e autoriteteve japoneze të 6 marsit 2026, kur terapia e quajtur AMCHEPRY (raguneprocel) mori miratimin e kushtëzuar dhe të kufizuar në kohë.

Bëhet fjalë për produktin e parë të miratuar të mjekësisë rigjeneruese që zhvillohet nga qelizat staminale pluripotente të induktuara, të njohura si qeliza iPS.

Çfarë është sëmundja e Parkinsonit?

Parkinsoni është një sëmundje neurodegjenerative, gjatë së cilës një pjesë e qelizave nervore të trurit dëmtohen dhe humbasin gradualisht aftësinë e tyre për të funksionuar.

Veçanërisht preken neuronet që prodhojnë dopaminën, një substancë kimike e domosdoshme për kontrollin dhe koordinimin e lëvizjeve.

Kur niveli i dopaminës bie, pacientët mund të përjetojnë dridhje të duarve, ngadalësim të lëvizjeve, ngurtësim muskulor, vështirësi në ecje dhe probleme me ekuilibrin.

Parkinsoni mund të shkaktojë gjithashtu shqetësime të gjumit, kapsllëk, ndryshime të humorit dhe probleme të tjera që nuk lidhen drejtpërdrejt me lëvizjen.

Trajtimet ekzistuese, përfshirë ilaçin levodopa, mund të lehtësojnë shumë simptoma, por nuk e shërojnë sëmundjen.

Pikërisht këtu qëndron rëndësia e kërkimeve të reja japoneze.

Si funksionon terapia e re?

Ndryshe nga ilaçet tradicionale, të cilat kryesisht ndihmojnë në kompensimin e mungesës së dopaminës, terapia japoneze synon të zëvendësojë një pjesë të qelizave nervore që janë humbur.

Shkencëtarët përdorin qeliza njerëzore të riprogramuara në laborator, të njohura si qeliza iPS.

Këto qeliza kanë aftësinë të zhvillohen në shumë lloje qelizash të specializuara.

Në laborator, ato drejtohen të zhvillohen në qeliza pararendëse të neuroneve që prodhojnë dopaminë.

Më pas, përmes një ndërhyrjeje kirurgjikale shumë të specializuar, qelizat transplantohen në një zonë të trurit të quajtur putamen, e cila merr pjesë në kontrollin e lëvizjeve.

Synimi është që qelizat e transplantuara të mbijetojnë, të zhvillohen dhe të prodhojnë dopaminë, duke ndihmuar në përmirësimin e funksionit motorik.

Nëse kjo qasje konfirmohet si e sigurt dhe efektive në studime më të mëdha, ajo mund të përfaqësojë një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si trajtohet Parkinsoni.

Çfarë tregojnë rezultatet shkencore?

Baza kryesore shkencore e kësaj terapie është një studim klinik i fazës së parë dhe të dytë, i publikuar më 16 prill 2025 në revistën prestigjioze shkencore Nature.

Studimi u zhvillua në Spitalin Universitar të Kiotos dhe përfshiu shtatë pacientë të moshave nga pesëdhjetë deri në gjashtëdhjetë e nëntë vjeç.

Pacientët u monitoruan për sigurinë e ndërhyrjes dhe ndryshimet e simptomave, kryesisht gjatë një periudhe prej njëzet e katër muajsh.

Rezultatet treguan se:

• Katër nga gjashtë pacientët e përfshirë në vlerësimin e efektshmërisë shfaqën përmirësime të funksionit motorik gjatë testimit pa efektin e ilaçeve.
• Pesë nga gjashtë pacientët shfaqën përmirësime gjatë vlerësimit nën efektin e ilaçeve.
• Ekzaminimet me imazheri treguan prova të rritjes së aktivitetit të lidhur me prodhimin e dopaminës në zonën e transplantimit.
• Nuk u konstatuan formime tumorale nga qelizat e transplantuara gjatë periudhës së studimit.
• Nuk u raportuan ngjarje të rënda të padëshiruara, megjithëse u regjistruan shtatëdhjetë e tri ngjarje të lehta ose mesatare.

Këto rezultate janë inkurajuese, por duhet interpretuar me kujdes.

Studimi kishte një numër të vogël pjesëmarrësish dhe nuk përfshinte një grup kontrolli të rastësishëm. Për këtë arsye, nuk mund të përcaktohet ende me siguri se sa i madh dhe sa i qëndrueshëm do të jetë përfitimi te popullata më e gjerë e pacientëve.

Pse është kaq i rëndësishëm ky zbulim?

Rëndësia e këtij zhvillimi nuk qëndron vetëm te mundësia e përmirësimit të simptomave.

Për dekada të tëra, neurologët kanë kërkuar mënyra për të kompensuar humbjen e neuroneve prodhuese të dopaminës.

Terapia japoneze përfaqëson një përpjekje për të rikthyer një pjesë të funksionit biologjik të humbur, duke përdorur qeliza të zhvilluara në laborator.

Ky është një ndryshim domethënës në qasjen mjekësore.

Megjithatë, Parkinsoni është një sëmundje komplekse, e cila prek edhe sisteme të tjera nervore. Prandaj, zëvendësimi i qelizave që prodhojnë dopaminë nuk nënkupton domosdoshmërisht ndalimin e të gjithë procesit neurodegjenerativ.

A është gjetur më në fund ilaçi kundër Parkinsonit?

Përgjigjja shkencore është: ende jo.

Terapia e re nuk është dëshmuar si shërim përfundimtar i sëmundjes së Parkinsonit.

Miratimi në Japoni është i kushtëzuar dhe i kufizuar në kohë. Kjo do të thotë se trajtimi mund të përdoret në kuadër të kushteve të përcaktuara nga autoritetet, ndërsa vazhdon mbledhja e provave për efektshmërinë dhe sigurinë e tij.

Terapia është miratuar për përmirësimin e simptomave motorike te pacientët që nuk kanë përgjigje të mjaftueshme ndaj trajtimeve ekzistuese me ilaçe.

Ajo kërkon ndërhyrje kirurgjikale në tru dhe, në studimin fillestar, është përdorur edhe trajtim për të frenuar përkohësisht përgjigjen imunitare.

Këta faktorë nënkuptojnë se trajtimi nuk është i përshtatshëm automatikisht për çdo pacient.

Gjithashtu, fakti që pacientja e trajtuar në tetor ka dalë nga spitali në gjendje të mirë nuk është provë se simptomat e saj janë përmirësuar tashmë. Për këtë nevojiten vlerësime neurologjike dhe ndjekje më e gjatë.

Çfarë do të thotë kjo për të ardhmen?

Nëse studimet e ardhshme konfirmojnë sigurinë dhe përfitimet afatgjata, terapia mund të hapë mundësi të reja për një pjesë të njerëzve që jetojnë me Parkinson.

Ajo mund të ndihmojë gjithashtu zhvillimin e mjekësisë rigjeneruese, një fushë që synon riparimin ose zëvendësimin e indeve dhe qelizave të dëmtuara.

Megjithatë, është ende herët të thuhet nëse kjo metodë do të bëhet një trajtim i përdorur gjerësisht apo kur do të jetë e disponueshme në vende të tjera.

Për këtë nevojiten më shumë pacientë të studiuar, rezultate afatgjata dhe vlerësime të pavarura të sigurisë.

Përfundim

Zhvillimi nga Japonia përfaqëson një nga arritjet më të rëndësishme të viteve të fundit në kërkimet mbi trajtimin e Parkinsonit.

Për herë të parë, një produkt i zhvilluar nga qelizat iPS ka marrë miratim të kushtëzuar për këtë sëmundje dhe ka filluar të përdoret te pacientët pas miratimit.

Rezultatet fillestare tregojnë se qelizat e transplantuara mund të mbijetojnë, të prodhojnë dopaminë dhe të shoqërohen me përmirësime të simptomave motorike.

Por shkenca kërkon kohë, verifikim dhe prova të përsëritura.

Japonia nuk e ka shpallur fundin e Parkinsonit. Ajo ka hapur një kapitull të ri në përpjekjen për ta trajtuar këtë sëmundje.

Dhe për miliona njerëz që jetojnë me Parkinsonin, ky është një zhvillim që meriton vëmendje, shpresë dhe, mbi të gjitha, informim të saktë.

---

Burimet shkencore

1. Spitali Universitar i Kiotos, njoftimi zyrtar i 30 tetorit 2026: Kyoto University Hospital.
2. Nature, studimi klinik i fazës I/II, 2025: Phase I/II trial of iPS-cell-derived dopaminergic cells for Parkinson’s disease.
3. Sumitomo Pharma, njoftimi zyrtar për miratimin e AMCHEPRY, 6 mars 2026: Njoftimi i kompanisë.
4. Nature Biotechnology, 17 prill 2026: World’s first two iPSC therapies in Japan.

Radio Lyra – Në hap me kohën.

 12 nëntor 2026, ora 18:47