Posts

Zbulim premtues në Japoni: Një molekulë mund të ndihmojë rigjenerimin e muskujve gjatë plakjes

Image
www.radiolyra.com  11 nëntor 2026 | Radio Lyra – Shkencë dhe Shëndet Shkencëtarët japonezë kanë identifikuar një molekulë që mund të hapë rrugën për trajtime të reja kundër dobësimit të muskujve gjatë plakjes. Rezultatet janë premtuese, por studiuesit theksojnë se zbulimi është ende në fazën eksperimentale dhe nuk përbën një trajtim të provuar për njerëzit. Një ekip shkencëtarësh nga Universiteti Kyushu në Japoni ka bërë një zbulim të rëndësishëm në studimin e mekanizmave që ndihmojnë trupin të riparojë muskujt. Kërkimi, i udhëhequr nga profesori Ryuichi Tatsumi, është publikuar më 24 korrik 2026 në revistën shkencore Scientific Reports , pjesë e grupit Nature Portfolio. Në qendër të zbulimit është një molekulë e quajtur LASSS , ose trisulfidi i acidit lipoik, e cila ka treguar aftësi për të mbrojtur dhe përmirësuar funksionimin e një proteine të rëndësishme për riparimin e muskujve. Pse dobësohen muskujt me kalimin e moshës? Ndërsa njeriu plaket, organizmi pëson ndryshime biologji...

VAKSINA KUNDËR KANCERIT ELI-002: 84% PËRGJIGJE IMUNITARE, POR A ËSHTË VËRTET NJË ZBULIM REVOLUCIONAR?

Image
www.radiolyra.com  Radio Lyra | Shkencë dhe Shëndetësi 11 nëntor 2026 Një vaksinë eksperimentale kundër kancerit ka ngjallur shpresa të reja në botën e mjekësisë. Studimet shkencore tregojnë se ajo ka arritur të aktivizojë sistemin imunitar te një përqindje e lartë pacientësh me kancer të pankreasit dhe kancer kolorektal. Megjithatë, rezultatet më të fundit tregojnë se rruga drejt një trajtimi të provuar është ende e gjatë. Një zbulim që ka tërhequr vëmendjen e shkencëtarëve Lufta kundër kancerit vazhdon të jetë një nga sfidat më të mëdha të mjekësisë moderne. Çdo vit, miliona njerëz në mbarë botën diagnostikohen me sëmundje tumorale, ndërsa shkencëtarët kërkojnë mënyra gjithnjë e më të sakta dhe më efektive për trajtimin e tyre. Një nga zhvillimet premtuese është vaksina eksperimentale ELI-002 , e zhvilluar për të nxitur sistemin imunitar të njohë dhe të sulmojë qelizat që mbartin mutacione të caktuara gjenetike të lidhura me kancerin. Në rrjetet sociale është përhapur pretendimi ...

FDA jep alarmin: Ozempic dhe barna të tjera për diabetin e dobësimin lidhen me një rrezik të rrallë të humbjes së shikimit

Image
 www.radiolyra.com  11 nëntor 2026 | Radio Lyra – Shëndetësi dhe shkencë Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) ka kërkuar paralajmërime të reja për barnat e grupit GLP-1, përfshirë Ozempic, Wegovy, Mounjaro dhe Zepbound. Shkak është një rrezik i mundshëm i shtuar për një sëmundje të rrallë të nervit optik, e cila mund të shkaktojë humbje të përhershme të shikimit. Megjithatë, ekspertët theksojnë se rreziku absolut mbetet shumë i ulët. Çfarë ka ndodhur? Më 9 nëntor 2026, Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave, e njohur si FDA, publikoi një njoftim të rëndësishëm për sigurinë e barnave që përdoren për trajtimin e diabetit të tipit 2 dhe menaxhimin e mbipeshës. Pas analizimit të provave klinike dhe të dhënave të tjera shkencore, institucioni amerikan kërkoi që prodhuesit e të gjitha barnave që veprojnë përmes receptorëve GLP-1 të shtojnë një paralajmërim të ri në informacionin zyrtar të produkteve. Paralajmërimi lidhet me një gjendje të quajtur neuropat...

Shpresë e re për të verbrit: shkencëtarët rikthejnë pjesërisht shikimin me ndihmën e proteinave nga algat

Image
www.radiolyra.com  Radio Lyra | Shkencë dhe Shëndetësi 10 nëntor 2026 Një teknologji që bashkon terapinë gjenetike, proteinat e ndjeshme ndaj dritës dhe syzet elektronike po hap mundësi të reja për njerëzit që kanë humbur shikimin. Studimet shkencore tregojnë rezultate premtuese, por jo shërim të plotë të verbërisë. Një zbulim që mund të ndryshojë të ardhmen e mjekësisë A mund të ndihmojnë algat, organizma të vegjël që jetojnë në ujë, për t'ia rikthyer shikimin një njeriu të verbër? Kjo pyetje, që dikur mund të dukej si pjesë e një filmi fantastiko-shkencor, sot është objekt i kërkimeve serioze mjekësore. Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh ka arritur rezultate të rëndësishme në rikthimin e pjesshëm të aftësisë për të parë te pacientët me një sëmundje të rëndë të retinës. Metoda përdor një proteinë të ndjeshme ndaj dritës, me origjinë nga algat, në kombinim me terapi gjenetike dhe syze të posaçme elektronike. Rezultatet fillestare u publikuan në vitin 2021 në revistën shkencore Nat...

INTELIGJENCA ARTIFICIALE DHE VENDET E PUNËS: CILAT PROFESIONE RREZIKOHEN MË SË SHUMTI?

Image
www.radiolyra.com  Editorial | Radio Lyra 10 nëntor 2026 Inteligjenca artificiale po ndryshon mënyrën se si njerëzit punojnë. Disa profesione përballen me rrezikun e zvogëlimit të vendeve të punës, ndërsa profesione të tjera mund të përfitojnë nga teknologjia. Por çfarë tregojnë faktet dhe studimet shkencore? Një ndryshim që tashmë ka filluar Për dekada me radhë, automatizimi ka zëvendësuar pjesë të punës fizike në fabrika, industri dhe bujqësi. Sot, inteligjenca artificiale po ndikon gjithnjë e më shumë edhe në punët që kërkojnë njohuri, përpunim informacioni dhe përdorim të kompjuterit. Sistemet e inteligjencës artificiale mund të përgatisin dokumente, të analizojnë të dhëna, të përkthejnë tekste, të shkruajnë programe kompjuterike dhe të kryejnë një pjesë të komunikimit me klientët. Kjo ngre një pyetje ekonomike dhe shoqërore: Nëse teknologjia mund të kryejë një pjesë të punës së njeriut, çfarë ndodh me kërkesën për punonjës? Përgjigjja nuk është e njëjtë për çdo profesion. Orga...

Shkencëtarët japonezë zhvillojnë një ilaç që mund të mundësojë rritjen e dhëmbëve të rinj

Image
www.radiolyra.com  Një zbulim premtues që mund të ndryshojë të ardhmen e stomatologjisë Radio Lyra | Shkencë dhe Shëndetësi 10 nëntor 2026 Një e ardhme ku dhëmbët e humbur mund të rriten përsëri? Imagjinoni një botë ku humbja e një dhëmbi nuk do të thotë domosdoshmërisht vendosja e një implanti apo proteze. Një botë ku organizmi mund të nxitet të formojë përsëri dhëmbët e vet natyrorë. Kjo ide, që dikur dukej si pjesë e fantashkencës, sot është objekt i kërkimeve serioze shkencore në Japoni. Një grup studiuesish japonezë, të udhëhequr nga doktori Katsu Takahashi , ka zhvilluar një ilaç eksperimental që synon nxitjen e formimit të dhëmbëve të rinj. Ilaçi, i njohur me emrin TRG-035 , po zhvillohet nga kompania bioteknologjike japoneze Toregem BioPharma. Por sa afër jemi një trajtimi të tillë? A mund të rriten vërtet dhëmbët e rinj te njerëzit? Si funksionon ilaçi? Trupi i njeriut ka mekanizma biologjikë që përcaktojnë se kur dhe si zhvillohen dhëmbët. Gjatë fëmijërisë, shumica e njer...

Mira Murati drejt një suksesi të jashtëzakonshëm: kompania e saj synon vlerësimin prej 40 miliardë dollarësh

Image
www.radiolyra.com  Data: 9 nëntor 2026 Kategoria: Teknologji | Inteligjencë artificiale | Ekonomi Radio Lyra – www.radiolyra.com Nga Shqipëria në majat e teknologjisë botërore Mira Murati, një nga figurat më të njohura me origjinë shqiptare në industrinë botërore të inteligjencës artificiale, po tërheq sërish vëmendjen ndërkombëtare. Kompania e saj, Thinking Machines Lab , është në bisedime për të siguruar një investim të ri prej pesë miliardë dollarësh, me një vlerësim të propozuar prej 40 miliardë dollarësh përpara investimit. Lajmi është raportuar më 6 nëntor 2026 nga media amerikane Business Insider , duke iu referuar disa burimeve që kanë njohuri për negociatat. Nëse marrëveshja përfundon sipas kushteve të raportuara, vlera e kompanisë pas investimit mund të arrijë rreth 45 miliardë dollarë. Megjithatë, deri më 9 nëntor 2026, financimi nuk është konfirmuar publikisht si marrëveshje e përfunduar. Kush është Mira Murati? Mira Murati është një inxhiniere dhe drejtuese teknologjie...