A duhet shkolla t'i mësojë fëmijët të binden apo të mendojnë vetë?
Radio Lyra | Filozofi dhe Edukim | 21 nëntor 2026
Cili është qëllimi i vërtetë i edukimit moral? T'i mësojmë fëmijët të ndjekin rregullat, apo t'i ndihmojmë të zhvillojnë aftësinë për të gjykuar vetë se çfarë është e drejtë dhe çfarë është e gabuar?
Kjo pyetje trajtohet në një punim filozofik të publikuar më 19 nëntor 2026 në revistën Journal of Philosophy of Education.
Autorët Antonio Pinilla, Natascha Kienstra, Stefan Ramaekers dhe Griet Galle analizojnë mënyrën si justifikohet edukimi etik në shkolla.
Sipas tyre, edukimi moral shpesh trajtohet si një mjet për të përmbushur nevoja të përcaktuara paraprakisht nga shoqëria.
Por autorët argumentojnë se kjo qasje është e pamjaftueshme.
Të mësosh rregullat apo të kuptosh arsyet?
Imagjinoni një nxënës që pyet pse është e gabuar të gënjesh.
Mësuesi mund t'i përgjigjet se gënjeshtra ndalohet dhe se një nxënës i mirë duhet të thotë gjithmonë të vërtetën.
Por ekziston edhe një mënyrë tjetër mësimdhënieje.
Mësuesi mund të hapë një diskutim: Pse e vlerësojmë të vërtetën? Si ndikon gënjeshtra te besimi? A mund të lindin situata ku detyrimet morale bien ndesh me njëra-tjetrën?
Në këtë mënyrë, nxënësi nuk mëson vetëm përmendësh një rregull. Ai ushtron arsyetimin moral.
Edukimi si hapësirë për mendimin
Autorët propozojnë që vlera e edukimit etik të mos matet vetëm nga sjelljet që shoqëria dëshiron të prodhojë.
Ajo duhet vlerësuar edhe nga mundësitë që krijon për reflektim, diskutim dhe zhvillim të gjykimit.
Kjo nuk do të thotë se rregullat janë të panevojshme, por se edukimi etik nuk duhet të kufizohet vetëm te zbatimi i tyre.
Punimi është analizë filozofike dhe nuk përbën provë eksperimentale për efektivitetin e një metode të caktuar mësimdhënieje.
Përfundim
Një shkollë e mirë nuk duhet vetëm t'u tregojë nxënësve çfarë të mendojnë.
Ajo duhet t'u japë edhe mundësinë të kuptojnë pse mendojnë në një mënyrë të caktuar.
Sepse përgjegjësia morale nuk ndërtohet vetëm duke njohur rregullat, por edhe duke mësuar t'i shqyrtojmë ato me arsye.
Burimi akademik: Pinilla, A., Kienstra, N., Ramaekers, S. & Galle, G. (2026), The justification of ethics education: external and internal perspectives, Journal of Philosophy of Education.
https://doi.org/10.1093/jopedu/qhag061
www.radiolyra.com
Data e përgatitjes: 21 nëntor 2026, ora 12:03, Suedi.

Comments
Post a Comment
Ju lutemi të komentoni me respekt dhe pa gjuhë fyese